Kankerpatiënten wachten langer op nieuwe medicijnen

Margriet Bos · 2026-05-20

Het wordt steeds moeilijker voor Nederlandse kankerpatiënten om snel toegang te krijgen tot nieuwe, levensreddende medicijnen. Uit recente cijfers blijkt dat de situatie de afgelopen jaren flink is verslechterd. Laten we eens kijken wat er precies aan de hand is. ### Toegang tot nieuwe kankermedicijnen: een zorgwekkende trend In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn goedgekeurd, beschikbaar voor patiënten in Nederland. Dat is een flinke daling vergeleken met vier jaar geleden, toen dat nog 80% was. Dit betekent dat bijna zes op de tien nieuwe kankermedicijnen niet direct toegankelijk zijn voor wie ze nodig heeft. Dat is best schokkend, toch? Waar komt dit door? Het heeft te maken met onderhandelingen over prijzen, vergoedingen en de beoordeling door het Zorginstituut. Het systeem is complex en duurt lang. En dat terwijl elke dag telt voor iemand met kanker. ### Wachttijden zijn verdubbeld Niet alleen is het aanbod kleiner geworden, ook de tijd die het kost voordat een medicijn beschikbaar komt, is enorm toegenomen. De gemiddelde wachttijd voor oncologische geneesmiddelen is verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar maar liefst 525 dagen in 2025. Dat is bijna anderhalf jaar wachten. - In 2021 duurde het gemiddeld 9 maanden voordat een nieuw middel beschikbaar was. - In 2025 is dat opgelopen tot meer dan 17 maanden. - Dit heeft directe gevolgen voor de overlevingskansen van patiënten. Het voelt alsof het systeem vastloopt. Terwijl er in Europa steeds meer nieuwe medicijnen worden goedgekeurd, blijft Nederland achter. Patiënten en hun families moeten te lang wachten op hoop. ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor iemand met kanker kan een nieuw medicijn het verschil maken tussen leven en dood. Een wachttijd van anderhalf jaar is onacceptabel lang. Het zorgt voor onzekerheid, frustratie en soms ook voor een verslechtering van de gezondheid. Patiënten moeten vaak uitwijken naar andere behandelingen, die minder effectief zijn. Het is niet alleen een kwestie van tijd. Ook de beschikbaarheid van deze medicijnen in Nederlandse ziekenhuizen is een probleem. Zelfs als een middel is goedgekeurd, duurt het nog maanden voordat het daadwerkelijk aan het bed van de patiënt wordt gebruikt. ### Waarom is dit gebeurd? Er zijn verschillende redenen voor deze achteruitgang. Een belangrijke factor is de manier waarop Nederland onderhandelt over prijzen. Farmaceutische bedrijven vragen hoge prijzen voor nieuwe medicijnen, en de overheid wil niet te veel betalen. Dat leidt tot lange onderhandelingen. Daarnaast is er het beoordelingsproces van het Zorginstituut. Dat is bedoeld om te controleren of een medicijn echt werkt en of het de kosten waard is. Maar dat proces duurt gewoon te lang voor patiënten die snel hulp nodig hebben. - Hoge prijzen van farmaceuten - Lange onderhandelingen over vergoedingen - Traag beoordelingsproces - Gebrek aan prioriteit voor snel toegang ### Wat kan er worden gedaan? Gelukkig zijn er wel initiatieven om dit te verbeteren. Zo wordt er steeds meer gepraat over een snellere toelating van veelbelovende medicijnen. Ook zijn er voorstellen om de onderhandelingen transparanter en sneller te maken. Maar het blijft een lastig probleem. Patiëntenorganisaties roepen op tot actie. Zij willen dat de overheid meer druk zet op farmaceutische bedrijven en dat het beoordelingsproces wordt versneld. Het is tijd dat Nederland zijn belofte waar maakt: dat iedereen met kanker toegang heeft tot de beste zorg. ### Conclusie De cijfers liegen er niet om. De toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland is in vier jaar tijd gehalveerd, en de wachttijd is verdubbeld. Dit is een zorgwekkende ontwikkeling die directe gevolgen heeft voor patiënten. Het is tijd voor verandering. Laten we hopen dat de overheid en de farmaceutische industrie snel met oplossingen komen, zodat niemand onnodig hoeft te wachten op een kans op genezing.