Kankerpatiënten wachten langer op nieuwe medicijnen

Margriet Bos · 2026-05-20

De toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland verslechtert snel. Patiënten moeten steeds langer wachten op de nieuwste behandelingen, en dat is een zorgwekkende trend. Het raakt niet alleen de zorg, maar ook het vertrouwen in ons systeem. ### Wat is er aan de hand? In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Vier jaar geleden was dat nog 80%. Dat is een halvering in slechts vier jaar tijd. De gemiddelde wachttijd is in die periode verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. Bijna een jaar en vijf maanden wachten op een medicijn dat al in Europa goedgekeurd is. ### Waarom duurt het zo lang? Er zijn verschillende redenen voor deze vertraging: - Het beoordelingsproces van het Zorginstituut Nederland duurt vaak langer dan de Europese toelating. - Onderhandelingen over de prijs met farmaceuten kunnen maanden of zelfs jaren duren. - Soms is er onduidelijkheid over de effectiviteit van een middel voor specifieke patiëntengroepen. Dit systeem is bedoeld om kwaliteit en betaalbaarheid te waarborgen, maar het heeft een keerzijde. Patiënten die niet kunnen wachten, missen mogelijk een kans op een effectieve behandeling. ### De impact op patiënten Stel je voor: je krijgt een diagnose van kanker en hoort dat er een nieuw medicijn is dat je kansen kan vergroten. Maar dan moet je meer dan een jaar wachten. Die tijd voelt voor veel mensen als een eeuwigheid. Het gaat niet alleen om de wachttijd. Het gaat om hoop. Het gaat om de kans om langer en beter te leven. En die kans wordt nu kleiner. - Een wachttijd van 525 dagen betekent dat sommige patiënten de behandeling nooit krijgen. - Familie en naasten worden ook getroffen, omdat de onzekerheid toeneemt. - Het vertrouwen in de gezondheidszorg neemt af, wat bredere gevolgen heeft. ### Wat kan er verbeteren? Er zijn stappen die we kunnen zetten om dit probleem aan te pakken: 1. Versnel de beoordeling van nieuwe medicijnen door het Zorginstituut, zonder concessies aan veiligheid. 2. Maak de prijsonderhandelingen transparanter en sneller. 3. Overweeg een voorwaardelijke toelating voor veelbelovende middelen, zodat patiënten ze eerder kunnen krijgen. Het is een complex probleem, maar de urgentie is groot. Elke dag telt voor iemand met kanker. ### Een oproep tot actie Laten we niet wegkijken. Dit is geen abstract cijfer – het gaat om echte mensen. We moeten als samenleving, als zorgprofessionals en als beleidsmakers samenwerken om deze trend te keren. De cijfers zijn duidelijk: van 80% naar 41% in vier jaar. Dat is een alarmbel. We moeten nu handelen, zodat patiënten de zorg krijgen die ze verdienen. ### Tot slot De toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen is een graadmeter voor de kwaliteit van onze zorg. Als die afneemt, moeten we ingrijpen. Het is tijd om prioriteit te geven aan de mens achter de diagnose.