Kankerpatiënt wacht 525 dagen: toegang nieuwe medicijnen…

Margriet Bos · 2026-05-20

Het wordt steeds moeilijker voor Nederlandse kankerpatiënten om de nieuwste medicijnen te krijgen. In 2025 is slechts 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar in Nederland. Vier jaar geleden was dat nog 80%. De gemiddelde wachttijd voor deze levensreddende medicijnen is verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. Dat zijn geen cijfers om zomaar te negeren. Het is een trend die al een tijdje gaande is, maar nu echt zorgwekkend wordt. Laten we eens kijken wat dit betekent voor jou, voor je naasten, en voor de toekomst van de oncologische zorg in Nederland. ### Wat is er aan de hand? Het probleem zit in de toegang. Nieuwe kankermedicijnen worden in Europa goedgekeurd, maar daarna moeten ze nog in elk land apart worden beoordeeld. In Nederland is die beoordeling de afgelopen jaren strenger en trager geworden. De Nederlandse overheid eist steeds meer bewijs van kosteneffectiviteit. Ze willen zeker weten dat een medicijn niet alleen werkt, maar ook de prijs waard is. Dat klinkt logisch, maar het heeft een keerzijde. Patiënten die nu vechten tegen kanker hebben geen tijd om jaren te wachten. Voor hen is een medicijn dat over twee jaar beschikbaar komt gewoon te laat. - In 2021 was 80% van de nieuwe oncologische middelen beschikbaar - In 2025 is dat nog maar 41% - De wachttijd is verdubbeld van 270 naar 525 dagen  ### Waarom daalt de beschikbaarheid? Er zijn meerdere redenen. Ten eerste worden er steeds complexere medicijnen ontwikkeld, zoals immuuntherapie en gentherapie. Die zijn duur en de effectiviteit is soms moeilijk te bewijzen in vroege studies. De Nederlandse toezichthouder vraagt dan om meer data. Dat kost tijd. Ten tweede speelt de politiek een rol. Er is een groeiende discussie over de betaalbaarheid van de zorg. De overheid wil de zorgkosten beheersen, en dure medicijnen zijn een makkelijk doelwit. Maar voor een patiënt met uitgezaaide kanker is dat een abstract argument. > 'Ik wil geen politiek debat, ik wil een medicijn dat mijn leven kan redden.' - Dat is wat veel patiënten denken. ### Wat betekent dit voor jou? Als je zelf of in je omgeving te maken hebt met kanker, dan raakt dit je direct. Het betekent dat je mogelijk niet de beste behandeling krijgt die beschikbaar is. Je moet vertrouwen op oudere medicijnen, terwijl nieuwere opties in andere Europese landen al wel worden gebruikt. Neem bijvoorbeeld Duitsland of Frankrijk. Daar zijn nieuwe oncologische middelen vaak sneller beschikbaar. Nederlandse patiënten kijken jaloers naar hun buren. Het is een oneerlijke situatie. ### Wat kun je doen? Het is niet hopeloos. Er zijn manieren om de druk op te voeren. Praat met je arts over de mogelijkheden. Soms kun je via een 'compassionate use'-programma toch aan een nieuw medicijn komen. Ook kun je contact opnemen met patiëntenorganisaties, zoals de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). Zij lobbyen voor snellere toegang. Daarnaast is het goed om je te informeren. Lees over de ontwikkelingen, volg het nieuws, en wees kritisch. Deel je verhaal. Hoe meer mensen weten van deze wachtlijsten, hoe groter de kans dat er iets verandert. ### Een breder probleem Dit gaat niet alleen over kanker. Het laat zien hoe het Nederlandse zorgsysteem omgaat met innovatie. We hebben een van de beste zorgsystemen ter wereld, maar we zijn te voorzichtig. We wachten te lang met het omarmen van nieuwe technologieën. Dat geldt voor medicijnen, maar ook voor andere medische hulpmiddelen. De les is simpel: snelheid is belangrijk. In de zorg, en zeker bij kanker, is tijd letterlijk leven. We moeten een balans vinden tussen veiligheid, betaalbaarheid en toegankelijkheid. ### Tot slot De cijfers liegen er niet om. De toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland is in vier jaar tijd gehalveerd. De wachttijd is verdubbeld. Dit is een wake-upcall. Of je nu patiënt bent, arts, of gewoon bezorgd burger, dit raakt ons allemaal. Laten we hopen dat de politiek en de farmaceutische industrie de handen ineenslaan om deze trend te keren. Want elke dag dat een patiënt wacht, is er een te veel.