Kankermedicijnen in Nederland: toegang daalt, wachttijd…

Margriet Bos · 2026-05-20

Het is een zorgwekkende trend: de toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland verslechtert snel. In 2025 is nog maar 41 procent van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn goedgekeurd, beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Vier jaar geleden was dat nog 80 procent. De gemiddelde wachttijd voor deze medicijnen is in diezelfde periode verdubbeld, van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. ### Waarom is de toegang tot kankermedicijnen zo belangrijk? Kankerbehandelingen worden steeds beter, maar alleen als je er op tijd bij kunt. Nieuwe oncologische middelen kunnen het verschil maken tussen leven en dood. Ze bieden hoop waar eerder geen hoop was. Toch zien we dat Nederlandse patiënten steeds langer moeten wachten, en dat is niet alleen frustrerend, het is ook gevaarlijk. Wanneer de toegang tot deze medicijnen afneemt, raken mensen in een kwetsbare positie. Ze moeten soms maanden langer wachten op een behandeling die hun levenskwaliteit kan verbeteren of hun overlevingskansen kan vergroten. En dat terwijl de zorg in Nederland tot de beste van de wereld zou moeten behoren. ### Wat zijn de gevolgen van langere wachttijden? Een wachttijd van 525 dagen is bijna anderhalf jaar. Stel je voor dat je te horen krijgt dat je kanker hebt, en dan moet wachten op een medicijn dat je nodig hebt. Die tijd voelt als een eeuwigheid. Patiënten kunnen in die periode zieker worden, en de kans op een succesvolle behandeling kan afnemen. Daarnaast zorgt de vertraging voor onzekerheid. Je weet niet of het medicijn er op tijd zal zijn, of dat je een alternatief moet zoeken. En dat terwijl farmaceutische bedrijven en zorgverzekeraars vaak nog in onderhandeling zijn over de prijs. Het is een systeem dat niet goed werkt voor de mensen die het het hardst nodig hebben. ### Hoe kunnen we dit probleem aanpakken? Er zijn een paar dingen die we kunnen doen om de situatie te verbeteren. Ten eerste moeten we snellere onderhandelingen tussen overheid, zorgverzekeraars en farmaceuten stimuleren. Dat betekent dat er minder tijd verloren mag gaan aan bureaucratie. Ten tweede kunnen we kijken naar een Europees systeem van gezamenlijke inkoop, zodat landen samen sterker staan. - Snellere prijsonderhandelingen tussen partijen. - Meer transparantie over beschikbare medicijnen. - Investeren in eigen onderzoek en ontwikkeling. Het is ook belangrijk dat patiënten en hun naasten goed geïnformeerd worden. Ze moeten weten wat de opties zijn, ook als die niet direct in Nederland beschikbaar zijn. Soms is een behandeling in het buitenland een mogelijkheid, al is dat niet voor iedereen weggelegd. ### Wat kun je zelf doen als je wacht? Als je zelf of een dierbare wacht op een nieuw kankermedicijn, is het goed om proactief te zijn. Praat met je arts over de verwachte wachttijd en vraag of er alternatieven zijn. Blijf ook op de hoogte van nieuws over nieuwe behandelingen. Soms worden medicijnen sneller goedgekeurd dan gedacht. Daarnaast kun je contact opnemen met patiëntenorganisaties. Zij hebben vaak actuele informatie en kunnen je helpen met advies. Je staat er niet alleen voor, ook al voelt het soms zo. ### De rol van de overheid en zorgverzekeraars De overheid en zorgverzekeraars hebben een grote verantwoordelijkheid. Zij moeten ervoor zorgen dat nieuwe medicijnen snel beschikbaar komen, zonder dat de kosten de pan uit rijzen. Dat is een lastige balans, maar het mag niet ten koste gaan van patiënten. In andere Europese landen zien we dat het sneller kan. Denk aan Duitsland, waar medicijnen vaak binnen enkele maanden beschikbaar zijn. Nederland kan daarvan leren. Het is tijd voor actie, want elke dag telt. ### Tot slot De cijfers liegen er niet om: de toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland is in vier jaar tijd gehalveerd, en de wachttijd is verdubbeld. Dat is een trend die we moeten keren. Het gaat om levens, niet om budgetten. Laten we hopen dat de betrokken partijen snel tot een oplossing komen, zodat patiënten de zorg krijgen die ze verdienen.