Kankermedicijnen: toegang halveert, wachttijd verdubbelt

Margriet Bos · 2026-05-20

Het wordt steeds lastiger voor Nederlandse patiënten om aan nieuwe kankermedicijnen te komen. Uit recente cijfers blijkt dat de situatie in vier jaar tijd flink is verslechterd. Waar we in 2021 nog 80% van de nieuwe Europese oncologische middelen beschikbaar hadden, is dat in 2025 gedaald naar slechts 41%. Dat is een halvering, en dat raakt direct de zorg voor duizenden mensen. Tegelijkertijd is de gemiddelde wachttijd voor deze geneesmiddelen verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. Dat is bijna anderhalf jaar wachten op een medicijn dat in andere Europese landen al standaard wordt gebruikt. Hoe kan dit gebeuren en wat betekent het voor jou of je naasten? ### Waarom daalt de toegang tot nieuwe oncolytica? De achteruitgang heeft meerdere oorzaken. Een belangrijke factor is dat farmaceuten Nederland vaker overslaan bij het aanvragen van een handelsvergunning. De Nederlandse markt is klein, en de onderhandelingen met de overheid over prijzen en vergoedingen duren vaak lang. Daardoor kiezen bedrijven ervoor om hun medicijnen eerst in grotere landen zoals Duitsland of Frankrijk op de markt te brengen. Daarnaast speelt het beoordelingsproces van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en het Zorginstituut een rol. Zij moeten beoordelen of een medicijn effectief en kostenefficiënt is. Dat duurt gemiddeld langer dan in andere landen, waardoor Nederland achterop raakt. - **Kleinere markt**: Nederland heeft een relatief kleine populatie, wat minder aantrekkelijk is voor farmaceuten. - **Strenge prijsonderhandelingen**: De overheid onderhandelt stevig over prijzen, wat vertraging oplevert. - **Langzame beoordeling**: Het beoordelingsproces duurt gemiddeld langer dan in omringende landen. ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor jou of je familieleden die afhankelijk zijn van nieuwe kankermedicijnen, is dit een zorgwekkende ontwikkeling. Wachttijden van 525 dagen betekenen dat je soms maanden of zelfs jaren langer moet wachten op een behandeling die elders al beschikbaar is. In die tijd kan de ziekte verergeren, en dat heeft niet alleen medische, maar ook emotionele gevolgen. Patiëntenorganisaties maken zich dan ook grote zorgen. Zij pleiten voor een sneller en efficiënter beoordelingssysteem, zodat Nederland niet achterblijft bij de rest van Europa. Het is een kwestie van rechtvaardigheid: iedereen verdient toegang tot de beste zorg, ongeacht waar je woont. ### Wat kun je zelf doen? Als je zelf of een naaste te maken krijgt met kanker, is het goed om je te informeren over de beschikbare behandelingen. Vraag je arts of er nieuwe medicijnen zijn die mogelijk geschikt zijn, ook al zijn ze nog niet in Nederland goedgekeurd. Soms kun je via een klinische studie of een speciale regeling toch toegang krijgen. - **Vraag naar klinische studies**: Dit kan een manier zijn om een nieuw medicijn te proberen. - **Zoek steun bij patiëntenorganisaties**: Zij kunnen je adviseren en helpen met informatie. - **Blijf op de hoogte**: Volg het nieuws over nieuwe geneesmiddelen en veranderingen in het beleid. > "Het is onacceptabel dat Nederlandse patiënten zo lang moeten wachten op levensreddende medicijnen. We moeten als samenleving eisen dat dit verandert." – Een woordvoerder van een patiëntenorganisatie. ### De rol van de overheid en farmaceuten De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij de farmaceuten. De Nederlandse overheid moet ook haar processen versnellen. Er zijn al voorstellen om het beoordelingsproces te stroomlijnen, bijvoorbeeld door samen te werken met andere Europese landen. Ook zou de overheid farmaceuten kunnen stimuleren om Nederland eerder in hun planning op te nemen. Tegelijkertijd moeten farmaceuten hun verantwoordelijkheid nemen. Het is niet alleen een kwestie van winst; het gaat om mensenlevens. Door transparanter te zijn over prijzen en onderhandelingen, kunnen we sneller tot overeenkomsten komen. ### Conclusie De toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland is de afgelopen vier jaar dramatisch verslechterd. De cijfers liegen er niet om: een halvering van de beschikbaarheid en een verdubbeling van de wachttijd. Dit is een signaal dat we serieus moeten nemen. Of je nu direct betrokken bent of niet, het raakt de kwaliteit van onze zorg. Laten we hopen dat de overheid en farmaceuten snel tot actie overgaan, zodat niemand onnodig hoeft te wachten op een behandeling die het verschil kan maken.