Kankermedicijnen in Nederland: toegang halveert in 4 jaar

Margriet Bos · 2026-05-20

### De zorgwekkende trend De toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland gaat snel achteruit. In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Vier jaar geleden was dat nog 80%. Dat is een flinke daling. De gemiddelde wachttijd voor oncologische geneesmiddelen is in die periode verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. Dat betekent dat patiënten bijna anderhalf jaar moeten wachten op een medicijn dat in andere Europese landen al beschikbaar is. En dat terwijl elke dag telt bij de behandeling van kanker. ### Waarom gebeurt dit? Waarom duurt het zo lang? Het heeft te maken met een aantal factoren. Ten eerste is de beoordelingsprocedure van het Zorginstituut Nederland strenger geworden. Ze kijken niet alleen naar de werkzaamheid, maar ook naar de kosteneffectiviteit. En dat laatste is vaak een struikelblok. Daarnaast speelt de prijsonderhandeling met farmaceuten een rol. Nederland probeert de kosten te drukken, maar dat leidt tot vertraging. Het gevolg is dat patiënten soms maanden of zelfs jaren moeten wachten op een middel dat in Duitsland of Frankrijk al standaard wordt gebruikt.  ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor patiënten is dit een harde realiteit. Stel je voor: je krijgt de diagnose kanker, en dan hoor je dat het beste medicijn pas over anderhalf jaar beschikbaar is. Dat is niet alleen frustrerend, het kan ook levensbedreigend zijn. - Minder behandelopties op het moment dat je ze het hardst nodig hebt. - Meer onzekerheid over de uitkomst van de behandeling. - Een grotere kans op uitzaaiingen of terugkeer van de ziekte. ### Wat kan eraan worden gedaan? Er zijn gelukkig wel initiatieven om de situatie te verbeteren. Zo wordt er gepleit voor snellere toelating van effectieve middelen, bijvoorbeeld via een versnelde beoordeling. Ook willen sommige partijen dat de prijsonderhandelingen transparanter worden. Bovendien is er steeds meer aandacht voor weesgeneesmiddelen. Dit zijn medicijnen voor zeldzame vormen van kanker. Omdat de groep patiënten klein is, zijn deze middelen vaak duur en lastig te beoordelen. Toch kunnen ze voor sommige mensen het verschil maken. ### Wat kun je zelf doen? Als je of een naaste te maken krijgt met kanker, is het goed om je te laten informeren. Vraag je arts welke opties er zijn en of er alternatieven bestaan. Soms kun je via een klinische studie toch toegang krijgen tot een nieuw medicijn. Daarnaast kun je je aansluiten bij een patiëntenorganisatie. Zij komen op voor de belangen van patiënten en proberen de toegang tot nieuwe middelen te versnellen. Samen sta je sterker. ### De rol van de overheid De overheid speelt een cruciale rol. Zij moet ervoor zorgen dat het systeem eerlijk en snel werkt. Dat betekent niet alleen kijken naar de kosten, maar ook naar de menselijke maat. Want achter elke wachttijd staat een persoon met een levensbedreigende ziekte. Het is dan ook te hopen dat de trend van dalende toegang wordt gekeerd. Anders worden we geconfronteerd met een tweedeling: wie kan betalen, zoekt zijn heil in het buitenland. En wie dat niet kan, moet wachten en hopen. ### Conclusie De toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland is de afgelopen vier jaar gehalveerd. De wachttijd is verdubbeld naar 525 dagen. Dat is een zorgwekkende ontwikkeling die vraagt om actie. Patiënten verdienen snellere toegang tot levensreddende medicijnen, ongeacht de prijs.