Kankermedicijnen: toegang halveert, wachttijd verdubbelt

Margriet Bos · 2026-05-20

Het is een schokkende ontwikkeling voor iedereen die met kanker te maken heeft. De toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland is in vier jaar tijd bijna gehalveerd. Waar in 2021 nog 80% van de nieuwe medicijnen beschikbaar was, is dat in 2025 nog maar 41%. Tegelijkertijd is de gemiddelde wachttijd voor deze middelen verdubbeld: van 270 dagen naar maar liefst 525 dagen. Dat is meer dan anderhalf jaar wachten op een medicijn dat je leven kan redden. Voor patiënten en hun naasten is dit een harde realiteit. Laten we eens kijken wat er precies aan de hand is en wat dit betekent. ### Waarom daalt de toegang tot nieuwe kankermedicijnen? De oorzaak is complex, maar een paar factoren springen eruit. Allereerst is er de prijs. Nieuwe oncologische middelen zijn peperduur, vaak tienduizenden euro's per behandeling. Zorgverzekeraars en het ministerie van VWS onderhandelen lang over vergoedingen, en dat duurt gewoon te lang. Daarnaast speelt bureaucratie een rol. Voordat een medicijn in Nederland wordt vergoed, moet het door meerdere instanties worden goedgekeurd. Denk aan het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en het Zorginstituut Nederland. Die processen duren gemiddeld meer dan een jaar. - Hoge prijzen zorgen voor moeizame onderhandelingen - Goedkeuringsprocessen duren gemiddeld 18 maanden - Beperkt aantal ziekenhuizen mag nieuwe medicijnen voorschrijven ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor patiënten is dit niet alleen een cijfer, het is een persoonlijke strijd. Stel je voor: je krijgt de diagnose kanker, en dan hoor je dat het beste medicijn pas over anderhalf jaar beschikbaar is. Dat voelt als een doodvonnis. Sommige patiënten wijken uit naar het buitenland, bijvoorbeeld naar Belgie of Duitsland, waar medicijnen sneller worden vergoed. Maar dat is duur en niet voor iedereen weggelegd. Anderen proberen via een 'compassionate use'-programma toegang te krijgen, maar dat is vaak een lange en onzekere weg. Het is wrang, want Nederland staat bekend om zijn goede zorg. Maar op dit punt blijven we achter. De vraag is: hoe lang kunnen we dit nog volhouden? ### Wat kunnen we doen? Er wordt al jaren gepraat over oplossingen, maar echte verandering blijft uit. Een paar ideeën die vaker worden genoemd: - **Snellere onderhandelingen**: Zorgverzekeraars en farmaceuten moeten sneller tot een prijs komen. Een deadline van maximaal 6 maanden zou helpen. - **Meer transparantie**: Laat zien waarom een medicijn duur is en waar de kosten precies in zitten. - **Europese samenwerking**: Werk samen met andere landen om de prijzen te drukken en de toegang te versnellen. Het is duidelijk dat er iets moet veranderen. Voor nu is het vooral belangrijk dat patiënten goed worden geïnformeerd over hun opties. Bespreek met je arts wat de mogelijkheden zijn, ook als een medicijn nog niet is vergoed. ### De realiteit in cijfers Even een samenvatting van de cijfers die we noemden: - In 2021: 80% van nieuwe kankermedicijnen beschikbaar - In 2025: nog maar 41% beschikbaar - Wachttijd in 2021: 270 dagen (ongeveer 9 maanden) - Wachttijd in 2025: 525 dagen (ruim 17 maanden) De trend is duidelijk: het wordt alleen maar erger. En dat terwijl de wetenschap steeds meer nieuwe medicijnen ontwikkelt. Het is een paradox die pijnlijk duidelijk maakt dat ons systeem niet mee kan komen. ### Tot slot Dit is een onderwerp dat ons allemaal raakt, direct of indirect. Of je nu zelf met kanker te maken hebt, of iemand in je omgeving. We moeten blijven vragen stellen en druk zetten op beleidsmakers. Want wachten op een levensreddend medicijn zou geen normaal onderdeel van de behandeling moeten zijn.