Kankermedicijnen: toegang halveert, wachttijd stijgt

Margriet Bos · 2026-05-20

### De realiteit van nieuwe kankermedicijnen in Nederland Het is een harde waarheid: de toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland holt achteruit. In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Vier jaar geleden was dat nog 80%. Dat is een forse daling, en het raakt direct aan de hoop van duizenden mensen. De gemiddelde wachttijd voor deze medicijnen is in dezelfde periode verdubbeld. Van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. Bijna een jaar en vijf maanden wachten op een middel dat je leven kan redden of verlengen. Dat is niet alleen frustrerend, het is ook zorgwekkend voor de kwaliteit van zorg. ### Waarom gebeurt dit? Er spelen meerdere factoren mee. Het aantal nieuwe oncologische middelen dat op de Europese markt komt, neemt snel toe. Maar Nederland kiest ervoor om streng te selecteren. De overheid en zorgverzekeraars kijken kritisch naar de kosten en de meerwaarde van elk nieuw medicijn. Dat is begrijpelijk, maar het heeft een keerzijde. - **Kostenbeheersing:** De prijzen van nieuwe kankermedicijnen zijn vaak torenhoog. Zorgverzekeraars moeten onderhandelen over een redelijke prijs, en dat duurt maanden. - **Regelgeving:** De beoordeling door het Zorginstituut Nederland en de onderhandelingen over vergoedingen zorgen voor extra vertraging. - **Complexiteit:** Sommige medicijnen zijn gericht op zeldzame kankersoorten, waardoor de onderhandelingen nog moeizamer verlopen. Het resultaat? Patiënten in Nederland moeten langer wachten dan in veel andere Europese landen, terwijl de beschikbaarheid ook nog eens krimpt. ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor iemand met kanker is elke dag kostbaar. Wachttijd is niet zomaar een getal; het is onzekerheid, angst en soms een achteruitgang van de gezondheid. Neem een patiënt met longkanker die in aanmerking komt voor een nieuwe immuuntherapie. Als die therapie pas na 525 dagen beschikbaar is, kan de ziekte in die tijd verder zijn gevorderd. "De huidige situatie is onhoudbaar," zegt een oncoloog uit het UMC Utrecht. "We zien dat patiënten naar het buitenland gaan of zich aanmelden voor klinische studies, simpelweg omdat ze hier niet aan de medicijnen kunnen komen." Dit is een trend die de druk op het systeem alleen maar vergroot. ### Wat wordt eraan gedaan? Er zijn initiatieven om de toegang te verbeteren. Het ministerie van Volksgezondheid werkt aan een versneld beoordelingstraject voor veelbelovende middelen. Ook wordt er gekeken naar nieuwe betaalmodellen, zoals 'pay-for-performance', waarbij de prijs wordt gekoppeld aan de effectiviteit van het medicijn. Maar dat gaat niet van de ene op de andere dag. Tot die tijd blijven patiënten en artsen in een lastige positie. Het is een complex vraagstuk waar geen simpele oplossing voor is. ### Hoe kun je je voorbereiden? Als je zelf of een naaste te maken krijgt met kanker, is het goed om proactief te zijn. Bespreek met je oncoloog of er nieuwe medicijnen zijn die voor jouw situatie relevant zijn. Vraag naar de beschikbaarheid en eventuele wachttijden. Soms kun je via een klinische studie eerder toegang krijgen tot een middel. Daarnaast is het verstandig om op de hoogte te blijven van ontwikkelingen via betrouwbare bronnen zoals de website van het Kankerfonds of de Patiëntenfederatie. Zij geven vaak updates over nieuwe medicijnen en vergoedingen. ### De toekomst van oncologische zorg De cijfers liegen er niet om: de toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland staat onder druk. Het is een trend die we serieus moeten nemen. Want achter elk medicijn schuilt een verhaal van hoop, strijd en overleving. We moeten ervoor zorgen dat die hoop niet verloren gaat in bureaucratie en onderhandelingen. Het is een uitdaging, maar niet onmogelijk. Met de juiste aanpassingen in het systeem kunnen we de wachttijden verkorten en de beschikbaarheid vergroten. Tot die tijd is het belangrijk om als patiënt geïnformeerd en betrokken te blijven.