Kankermedicijnen: toegang daalt, wachttijden stijgen

Margriet Bos · 2026-05-20

Het is een zorgwekkende trend die veel Nederlanders raakt: de toegang tot nieuwe kankermedicijnen wordt steeds beperkter. In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Vier jaar geleden was dat nog 80%. De gemiddelde wachttijd voor deze levensreddende medicijnen is in die periode verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor iemand met kanker is elke dag kostbaar. Een wachttijd van bijna anderhalf jaar voelt als een eeuwigheid. Stel je voor dat je wacht op een medicijn dat je leven kan verlengen of redden, maar je moet maanden langer geduld hebben dan vroeger. Het is niet alleen frustrerend, het kan ook directe gevolgen hebben voor de overlevingskansen.  ### Waarom gebeurt dit? Er zijn verschillende redenen waarom de toegang tot nieuwe oncolytica afneemt. Ten eerste is de beoordelingsprocedure voor nieuwe medicijnen strenger geworden. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en het Zorginstituut Nederland (ZIN) kijken niet alleen naar de werkzaamheid, maar ook naar de kosteneffectiviteit. Een medicijn dat miljoenen kost per patiënt per jaar wordt niet zomaar vergoed. Daarnaast spelen onderhandelingen met farmaceuten een rol. De overheid probeert lagere prijzen te bedingen, maar dat kost tijd. En tijd is precies wat patiënten niet hebben. ### Wat kun je zelf doen? Als je zelf of een naaste te maken krijgt met kanker, is het goed om te weten dat je niet machteloos staat. Praat met je behandelend arts over de mogelijkheden. Soms kun je via een klinische studie toegang krijgen tot een nieuw medicijn dat nog niet is goedgekeurd. Ook kun je overwegen om een second opinion te vragen in een ander ziekenhuis. ### Een breder perspectief Deze trend past in een groter plaatje van stijgende zorgkosten en een vergrijzende bevolking. Nederland geeft jaarlijks miljarden uit aan kankerzorg, maar de vraag naar nieuwe, dure medicijnen blijft toenemen. Het is een complexe puzzel waarbij betaalbaarheid en toegankelijkheid tegen elkaar worden afgewogen. ### Wat zegt de overheid? De overheid erkent het probleem en werkt aan een zogenaamd 'toegankelijkheidspakket'. Dit moet ervoor zorgen dat nieuwe medicijnen sneller beschikbaar komen. Maar concrete resultaten laten nog op zich wachten. Tot die tijd blijven patiënten en zorgverleners in een onzekere situatie. ### Tips voor omgaan met wachttijden - **Blijf in gesprek met je arts**: Vraag regelmatig naar de status van je aanvraag en of er alternatieven zijn. - **Overweeg deelname aan onderzoek**: Klinische studies kunnen een ingang bieden tot nieuwe behandelingen. - **Zoek steun bij patiëntenorganisaties**: Zij hebben vaak actuele informatie over beschikbare medicijnen en wachttijden. Het is een harde realiteit: de toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland is niet meer vanzelfsprekend. Maar door je goed te informeren en proactief te zijn, kun je de situatie iets beter beheersen. Blijf hoop houden, want elke dag worden er nieuwe doorbraken geboekt in de oncologie.