Kankermedicijnen in Nederland: wachttijden verdubbeld in 4…

Margriet Bos · 2026-05-20

Het is een zorgwekkende trend die steeds meer opvalt: de toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland wordt steeds beperkter. In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Vier jaar geleden was dat nog 80%. En alsof dat nog niet genoeg is, is de gemiddelde wachttijd voor deze medicijnen verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. Dat is bijna anderhalf jaar wachten op een behandeling die levens kan redden. ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor mensen met kanker is tijd vaak cruciaal. Een wachttijd van 525 dagen kan het verschil maken tussen hoop en wanhoop. Stel je voor: je krijgt een diagnose, je arts vertelt over een veelbelovend nieuw medicijn, maar dan hoor je dat je meer dan een jaar moet wachten. Het is een harde realiteit waar veel patiënten nu mee te maken krijgen. - De wachttijd is verdubbeld in slechts vier jaar. - Het aantal beschikbare medicijnen is gehalveerd. - Patiënten moeten vaker uitwijken naar alternatieve, soms minder effectieve behandelingen. ### Waarom daalt de toegang tot nieuwe oncologische middelen? Er zijn verschillende redenen voor deze zorgwekkende daling. Ten eerste spelen bureaucratische processen een rol. De beoordeling van nieuwe medicijnen door het Zorginstituut Nederland duurt vaak lang. Daarnaast onderhandelen farmaceuten en de overheid over prijzen, wat extra tijd kost. Ook de vergoeding vanuit zorgverzekeraars kan vertraging oplopen. Het gevolg is dat Nederland achterblijft bij andere Europese landen. "Het is onacceptabel dat patiënten in Nederland langer moeten wachten dan in omringende landen," zegt een woordvoerder van een patiëntenorganisatie. "We roepen op tot snellere procedures en meer transparantie." ### Hoe verhoudt Nederland zich tot andere Europese landen? In landen zoals Duitsland en Frankrijk zijn nieuwe kankermedicijnen vaak binnen enkele maanden beschikbaar. Nederland scoort slechter dan het Europese gemiddelde. Dat is opvallend, want ons land heeft een van de beste zorgstelsels ter wereld. Toch laten deze cijfers zien dat er ruimte is voor verbetering. ### Wat kunnen patiënten zelf doen? Als je of een naaste te maken krijgt met lange wachttijden, zijn er een paar stappen die je kunt overwegen: - Vraag je arts naar de mogelijkheid van een 'compassionate use'-programma, waarbij je eerder toegang krijgt tot een medicijn. - Overweeg een second opinion in een ander ziekenhuis of zelfs in het buitenland. - Blijf in gesprek met je zorgverzekeraar over vergoedingen en opties. Het is belangrijk om proactief te zijn, want de situatie verandert snel. De cijfers liegen er niet om: de toegang tot nieuwe oncologische middelen is in vier jaar tijd gehalveerd, en de wachttijd is verdubbeld. Dit vraagt om actie van zowel de overheid als de farmaceutische industrie. ### De toekomst van kankergeneesmiddelen in Nederland Het is nog niet te laat om deze trend te keren. Er wordt gewerkt aan versnelde beoordelingsprocedures en betere samenwerking tussen partijen. Maar voor nu moeten we erkennen dat de realiteit hard is. Patiënten verdienen snellere toegang tot levensreddende medicijnen, en het is aan ons om daar aandacht voor te vragen.