Kankermedicijnen in Nederland: wachttijd verdubbeld, toegang gehalveerd

Margriet Bos · 2026-05-20

Het is een schokkende ontwikkeling: de toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland verslechtert snel. Waar vier jaar geleden nog 80% van de nieuwe oncologische middelen beschikbaar was, is dat in 2025 nog maar 41%. Dat is bijna een halvering. En de wachttijd? Die is verdubbeld van 270 dagen naar 525 dagen. Dit zijn geen cijfers om zomaar te laten hangen – ze raken direct aan de zorg voor duizenden mensen. ### Wat is er aan de hand? Het probleem zit 'm in de vertraging tussen Europese goedkeuring en daadwerkelijke beschikbaarheid in Nederland. Nieuwe medicijnen worden in Europa toegelaten, maar daarna moeten ze nog door een hele reeks nationale procedures. Denk aan prijsonderhandelingen, beoordelingen door het Zorginstituut en administratieve rompslomp. Het gevolg: patiënten wachten steeds langer op levensreddende behandelingen. - In 2021: 80% van de nieuwe middelen beschikbaar, wachttijd 270 dagen - In 2025: 41% beschikbaar, wachttijd 525 dagen - Daling van bijna 40% in vier jaar tijd Dit is geen abstract probleem. Voor iemand met kanker kan een half jaar het verschil maken tussen hoop en wanhoop. Het is dan ook niet gek dat patiëntenorganisaties al langer aan de bel trekken. ### Waarom duurt het zo lang? Eén van de grootste knelpunten is de prijs. Farmaceutische bedrijven vragen vaak torenhoge bedragen voor nieuwe medicijnen, en Nederland probeert daar via onderhandelingen een redelijke prijs uit te krijgen. Dat is op zich logisch – we willen niet dat de zorgkosten exploderen. Maar de keerzijde is dat die onderhandelingen maanden, soms jaren duren. En elke maand dat een medicijn niet beschikbaar is, is een maand te lang voor patiënten. Daarnaast speelt de beoordeling door het Zorginstituut een rol. Zij moeten bepalen of een medicijn effectief genoeg is en of het de kosten waard is. Dat is een zorgvuldig proces, maar ook een traag. En in de tussentijd? Lopen patiënten naar het buitenland voor behandelingen, of ze missen de boot helemaal. ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor iemand die net de diagnose kanker heeft gekregen, is dit nieuws extra zwaar. Je wilt het beste medicijn, zo snel mogelijk. Maar als dat medicijn pas over anderhalf jaar beschikbaar is, sta je met lege handen. Patiënten voelen zich vaak machteloos – en dat is begrijpelijk. Toch is er ook hoop. Er wordt steeds meer gediscussieerd over versnelling van processen. Denk aan tijdelijke vergoedingen, of het gebruik van 'compassionate use'-programma's waarbij medicijnen al voor officiële goedkeuring worden verstrekt. Het is een complexe puzzel, maar wel een die dringend opgelost moet worden. ### Wat kun je zelf doen? Als je of een naaste te maken krijgt met kanker, is het goed om je te laten informeren over de beschikbare opties. Vraag je arts naar de mogelijkheden van nieuwe medicijnen, ook al zijn ze nog niet officieel vergoed. Soms zijn er uitzonderingen of klinische studies waar je aan mee kunt doen. Daarnaast kun je contact opnemen met patiëntenorganisaties zoals de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). Zij hebben vaak de meest actuele informatie over welke medicijnen waar beschikbaar zijn. En ze kunnen je helpen met het navigeren door de bureaucratie. Het is een ongemakkelijke waarheid: de toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland gaat achteruit. Maar door bewust te zijn van het probleem en actief op zoek te gaan naar mogelijkheden, kun je toch een verschil maken. Blijf vragen, blijf zoeken – want jouw gezondheid is het allerbelangrijkst.