Kankermedicijnen in Nederland: toegang verslechtert snel

Margriet Bos · 2026-05-20

De toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland gaat hard achteruit. Dat blijkt uit recente cijfers die laten zien hoe de situatie voor patiënten steeds nijpender wordt. In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Ter vergelijking: vier jaar geleden was dat nog 80%. Een halvering dus. En de wachttijd? Die is in dezelfde periode meer dan verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar maar liefst 525 dagen in 2025. ### Waarom daalt de toegang tot nieuwe medicijnen? Er zijn verschillende redenen waarom Nederlandse patiënten steeds langer moeten wachten op nieuwe kankermedicijnen. Een belangrijke oorzaak is het complexe beoordelingsproces van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en het Zorginstituut Nederland. Deze instanties moeten elke nieuwe behandeling zorgvuldig evalueren op effectiviteit, veiligheid en kostenefficiëntie. Maar dat kost tijd - soms te veel tijd. Daarnaast spelen onderhandelingen over de prijs een grote rol. Farmaceutische bedrijven vragen vaak hoge prijzen voor nieuwe medicijnen, en de overheid probeert die kosten te drukken. Dat leidt tot vertraging. Ook is er een groeiend tekort aan gespecialiseerd personeel dat deze beoordelingen kan uitvoeren. En dan hebben we het nog niet eens over de bureaucratie. ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor mensen met kanker is elke dag kostbaar. Een wachttijd van bijna anderhalf jaar kan het verschil maken tussen leven en dood. Patiëntenorganisaties slaan dan ook al jaren alarm. Zij wijzen erop dat Nederland achterloopt op andere Europese landen, zoals Duitsland en Frankrijk, waar nieuwe medicijnen vaak sneller beschikbaar zijn. Het gevolg is dat sommige patiënten uitwijken naar het buitenland of deelnemen aan dure, eigen betalingen. Maar dat is voor de meeste mensen niet weggelegd. De ongelijkheid in toegang tot zorg groeit hierdoor. ### Wat wordt er gedaan om de situatie te verbeteren? Er zijn wel initiatieven om de toegang te versnellen. Zo werkt het ministerie van Volksgezondheid aan een nieuwe beoordelingsmethode die sneller moet gaan. Ook wordt er geëxperimenteerd met voorwaardelijke toelating, waarbij een medicijn tijdelijk beschikbaar is terwijl de evaluatie nog loopt. Maar deze maatregelen hebben nog niet tot een structurele verbetering geleid. Het blijft een kwestie van balanceren tussen snelle toegang en betaalbare zorg. ### Hoe kun je als professional bijdragen? Als professional in de persoonsalarmering en veiligheid voor ouderen kun je een belangrijke rol spelen. Je kunt patiënten en hun families informeren over de wachttijden en hen helpen met het vinden van alternatieven. Denk aan het verwijzen naar patiëntenorganisaties of het aanmoedigen van gesprekken met de behandelend arts. Ook kun je lobbyen voor betere toegang door contact op te nemen met lokale politici of door deel te nemen aan campagnes van organisaties zoals KWF Kankerbestrijding. ### Conclusie De cijfers zijn duidelijk: de toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland verslechtert snel. Met een halvering van het aantal beschikbare middelen en een verdubbeling van de wachttijd, is er dringend actie nodig. Vooral voor oudere patiënten, die vaak kwetsbaarder zijn, kan dit enorme gevolgen hebben. Het is aan ons allemaal - zorgprofessionals, beleidsmakers en burgers - om hier verandering in te brengen. Want iedereen verdient tijdige en goede zorg. - De toegang tot nieuwe oncolytica daalde van 80% in 2021 naar 41% in 2025. - De gemiddelde wachttijd steeg van 270 dagen naar 525 dagen in dezelfde periode. - Oorzaken zijn onder andere complexe beoordelingsprocessen en prijsonderhandelingen. - Patiëntenorganisaties pleiten voor snellere toelating en meer transparantie.