Kankermedicijnen in Nederland: toegang halveert, wachttijd…

Margriet Bos · 2026-05-20

Het wordt steeds moeilijker voor Nederlandse patiënten om nieuwe kankermedicijnen te krijgen. Uit recente cijfers blijkt dat de toegang tot deze levensreddende middelen in vier jaar tijd is gehalveerd. Waar in 2021 nog 80% van de nieuwe oncologische geneesmiddelen beschikbaar was, is dat in 2025 gedaald naar slechts 41%. En de wachttijd? Die is verdubbeld van 270 dagen naar maar liefst 525 dagen. Dat betekent dat patiënten bijna anderhalf jaar moeten wachten op een medicijn dat in andere Europese landen al gewoon verkrijgbaar is. Schokkend, toch? Laten we eens kijken wat er precies aan de hand is. ### Waarom daalt de toegang tot nieuwe kankermedicijnen? Er zijn een paar belangrijke redenen waarom Nederland achterblijft. Ten eerste is het beoordelingsproces van nieuwe medicijnen hier strenger dan in veel andere landen. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en het Zorginstituut kijken niet alleen of een medicijn werkt, maar ook of het kosteneffectief is. Dat klinkt logisch, maar het vertraagt de boel flink. Daarnaast spelen onderhandelingen over de prijs een grote rol. De overheid wil natuurlijk niet te veel betalen, maar farmaceuten houden vaak vast aan hoge prijzen. Het resultaat? Een patstelling die patiënten de dupe maakt. - Het beoordelingsproces duurt gemiddeld 12 tot 18 maanden - Prijsonderhandelingen kunnen nog eens 6 tot 12 maanden toevoegen - Vergelijkbare landen zoals Duitsland en Frankrijk zijn vaak sneller  ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor iemand met kanker is elke dag kostbaar. Een wachttijd van 525 dagen kan het verschil maken tussen leven en dood. Patiënten moeten soms uitwijken naar experimentele behandelingen of naar het buitenland reizen voor toegang tot medicijnen. Dat brengt niet alleen extra kosten met zich mee, maar ook veel stress en onzekerheid. Neem bijvoorbeeld een nieuwe generatie immunotherapie. In 2021 was zo'n middel binnen 9 maanden beschikbaar, nu duurt het bijna 18 maanden. Dat is een wereld van verschil als je vecht tegen de tijd. ### Vergelijking met andere Europese landen Nederland staat er slecht op in vergelijking met andere Europese landen. Duitsland heeft een van de snelste toegangssystemen, waar medicijnen vaak binnen 100 dagen beschikbaar zijn. In Frankrijk is dat gemiddeld 200 dagen. Zelfs in landen met kleinere budgetten, zoals België, gaat het sneller. Waarom loopt Nederland achter? Een deel van het antwoord ligt in het systeem. De Nederlandse overheid wil de zorgkosten beheersen, maar dat gaat ten koste van snelle toegang. Ook speelt mee dat ons land relatief klein is, waardoor farmaceuten minder prioriteit geven aan de Nederlandse markt. > "Het is een trieste realiteit dat Nederlandse kankerpatiënten steeds vaker moeten wachten op medicijnen die elders al standaard zijn," zegt een woordvoerder van de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties. ### Wat kan er verbeteren? Er zijn gelukkig wel oplossingen. Experts pleiten voor een versneld beoordelingsproces, zoals in Duitsland. Ook zouden prijsonderhandelingen transparanter en sneller moeten verlopen. Daarnaast kunnen we leren van landen die werken met tijdelijke toelatingen, zodat patiënten niet onnodig lang hoeven te wachten. - Versnel het beoordelingsproces naar maximaal 6 maanden - Maak prijsonderhandelingen bindend met een deadline - Werk samen met andere Europese landen voor gezamenlijke inkoop De overheid heeft aangekondigd te willen hervormen, maar de vraag is hoe snel dat gaat. Voor nu blijft het een bittere pil voor iedereen die afhankelijk is van nieuwe kankerbehandelingen. ### Tot slot Het is duidelijk dat de toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland onder druk staat. De cijfers liegen niet: een halvering in vier jaar tijd en een verdubbeling van de wachttijd. Dat is niet alleen een statistiek, het is een realiteit voor duizenden patiënten. Hopelijk kunnen we met de juiste aanpassingen de trend keren. Want iedereen verdient de beste zorg, en snel.