Kankermedicijnen in Nederland: toegang halveert in vier jaar

Margriet Bos · 2026-05-20

De toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland verslechtert snel. In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn goedgekeurd, beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Vier jaar geleden was dat nog 80%. De gemiddelde wachttijd voor deze medicijnen is in die periode verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. ### Wat betekent dit voor patiënten? Dit is geen abstract probleem. Het raakt echte mensen die vechten tegen kanker. Stel je voor: je hoort dat er een nieuw medicijn is dat je overlevingskansen kan vergroten, maar je moet er bijna anderhalf jaar op wachten. Dat is precies wat er nu gebeurt. De wachttijd van 525 dagen is meer dan 17 maanden. Voor iemand met een agressieve vorm van kanker kan dat het verschil zijn tussen leven en dood. ### Waarom daalt de toegang? Er zijn verschillende redenen voor deze zorgwekkende trend. Ten eerste worden de onderhandelingen over prijzen tussen farmaceuten en de overheid steeds complexer. Bedrijven vragen hoge prijzen voor nieuwe geneesmiddelen, en Nederland probeert de zorgkosten betaalbaar te houden. Daarnaast is er een trage beoordelingsprocedure bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen. Ook speelt mee dat Europa steeds meer middelen toelaat, maar Nederland niet altijd mee kan komen in de implementatie. - Complexe prijsonderhandelingen tussen farmaceuten en de overheid - Trage beoordelingsprocedures bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen - Beperkte capaciteit om nieuwe middelen snel in te voeren in de praktijk ### Wat zegt de overheid? De overheid erkent het probleem, maar concrete oplossingen blijven uit. Er wordt gewerkt aan een versnelling van de beoordeling, maar dat is geen makkelijke klus. Het is een kwestie van balans: snelheid versus veiligheid. Niemand wil een medicijn dat te snel is goedgekeurd en bijwerkingen heeft. Maar de huidige situatie is ook niet houdbaar. ### Wat kun je zelf doen? Als patiënt of naaste kun je je laten informeren via patiëntenorganisaties. Zij pleiten vaak voor snellere toegang en kunnen je helpen met advies. Ook kun je met je arts bespreken of er alternatieve behandelingen of klinische studies zijn. Het is goed om te weten dat er soms uitzonderingen worden gemaakt voor ernstige gevallen, via een 'compassionate use'-programma. Vraag ernaar als je in een lastige situatie zit. ### De impact op de zorg Deze trend heeft bredere gevolgen. Het vertrouwen in de gezondheidszorg kan afnemen als mensen het gevoel hebben dat ze niet de beste behandeling krijgen. Ook kan het leiden tot meer ongelijkheid: wie de middelen heeft, kan naar het buitenland reizen voor een behandeling. Dat is niet alleen oneerlijk, maar ook duurder voor de maatschappij. ### Tot slot Het is een complex vraagstuk dat niet van de ene op de andere dag is opgelost. Maar het is belangrijk dat we erover praten en dat er druk blijft op de overheid en farmaceuten. Want elke dag dat een patiënt wacht op een nieuw medicijn, is een dag te veel. Blijf je informeren, blijf vragen stellen, en geef niet op.