Kankermedicijnen in Nederland: Toegang daalt tot 41%

Margriet Bos · 2026-05-20

Het is een zorgwekkende trend die steeds meer aandacht vraagt: de toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland gaat snel achteruit. In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Vier jaar geleden was dat nog 80%. De gemiddelde wachttijd voor deze medicijnen is in die periode verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. Dat betekent dat patiënten langer moeten wachten op levensreddende behandelingen. En dat terwijl de ontwikkelingen in de oncologie razendsnel gaan. Hoe kan dit gebeuren in een land met een van de beste zorgsystemen ter wereld? ### Waarom daalt de toegang tot nieuwe kankermedicijnen? Er zijn verschillende redenen voor deze zorgwekkende daling. Een belangrijke factor is de complexiteit van de Nederlandse toelatingsprocedures. Nieuwe medicijnen moeten niet alleen worden goedgekeurd door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA), maar ook door het Nederlandse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG). Daarna volgt nog een beoordeling door het Zorginstituut Nederland over de vergoeding. Daarnaast spelen kosten een rol. Nieuwe kankermedicijnen zijn vaak duur, met prijzen die kunnen oplopen tot tienduizenden euro's per behandeling per jaar. De Nederlandse overheid onderhandelt met farmaceuten over de prijs, maar dat proces kan jaren duren. En ondertussen wachten patiënten. - De toelatingsprocedure duurt gemiddeld 525 dagen in 2025, tegenover 270 dagen in 2021. - Slechts 41% van de nieuwe oncologische middelen is beschikbaar, vergeleken met 80% vier jaar geleden. - De vertraging wordt veroorzaakt door bureaucratie, prijsonderhandelingen en capaciteitstekorten.  ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor patiënten met kanker kan een vertraging van maanden of zelfs jaren het verschil maken tussen leven en dood. Nieuwe medicijnen bieden vaak hoop voor vormen van kanker waarvoor eerder geen goede behandeling bestond. Denk aan immuuntherapie of gerichte therapieën die specifieke mutaties aanpakken. Stel je voor: je krijgt de diagnose kanker, en er is een nieuw medicijn dat in andere landen al beschikbaar is. Maar in Nederland moet je nog meer dan een jaar wachten. Die tijd heb je niet altijd. Het is frustrerend en onrechtvaardig. ### Zijn er oplossingen in zicht? Gelukkig wordt er gewerkt aan verbeteringen. Het Zorginstituut Nederland probeert de beoordeling sneller te laten verlopen. Ook wordt er gekeken naar manieren om prijsonderhandelingen te versnellen, bijvoorbeeld door meer transparantie over de kosten van medicijnontwikkeling. Daarnaast zijn er initiatieven zoals 'versnelde toegang' voor medicijnen die een groot verschil maken. In sommige gevallen kunnen patiënten via een speciale regeling al eerder worden behandeld, terwijl de formele toelating nog loopt. > "Het is een race tegen de klok. We moeten ervoor zorgen dat Nederlandse patiënten niet achterblijven bij de rest van Europa." – Een woordvoerder van de Nederlandse Vereniging voor Oncologie. ### Hoe kun je zelf actie ondernemen? Als je of een naaste te maken krijgt met kanker en een nieuw medicijn nodig hebt, is het belangrijk om goed geïnformeerd te zijn. Vraag je arts naar de mogelijkheden, ook als een medicijn nog niet is goedgekeurd in Nederland. Soms kun je deelnemen aan een klinische studie of via een buitenlandse kliniek worden behandeld. Ook kun je contact opnemen met patiëntenverenigingen zoals de NFK (Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties). Zij kunnen je helpen met informatie en advies over toegang tot nieuwe medicijnen. De situatie is zorgwekkend, maar er is hoop. Door druk te blijven uitoefenen op beleidsmakers en farmaceuten, kunnen we de trend misschien keren. Want elke dag telt.