Kaljouw's omstreden mening over umc's blijkt breder gedragen dan gedacht

Margriet Bos · 2026-08-28

Weet je, soms hoor je een uitspraak en denk je: nou, dat is wel heel stellig. Zo ging het bij mij ook toen ik Marian Kaljouw's opmerking over de umc's in Nederland hoorde. Ze zei simpelweg dat Nederland er te veel heeft. Punt. Geen nuance, geen mitsen of maren. Ik dacht meteen: daar gaat ze wel ver in. Maar toen ik er langer over nadacht, begon het te knagen. Want wat als ze gewoon gelijk heeft? Wat als we met z'n allen iets over het hoofd zien omdat we gewend zijn aan hoe het nu is? ### De verrassende reactie van de peiling En toen kwam de peiling. Die liet iets heel anders zien dan ik verwachtte. Het bleek dat veruit de meeste stemmers het wél met Kaljouw eens waren. Dat zette me aan het denken. Want als zo'n 'boude' stelling eigenlijk helemaal niet zo boud is, wat zegt dat dan over ons systeem? We hebben het over universitaire medische centra - plekken waar topzorg, onderzoek en onderwijs samenkomen. Maar hoeveel is genoeg? En belangrijker: hoeveel is te veel? ### Waarom deze discussie ertoe doet Laten we even praktisch kijken. Elk umc kost geld, veel geld. We praten over honderden miljoenen euro's per jaar. En dat geld komt ergens vandaan - van ons allemaal. Maar het gaat niet alleen om de kosten. - Spreiding van expertise: als je te veel centra hebt, kan de kennis versnipperd raken - Onderzoekcapaciteit: soms kan concentratie leiden tot betere doorbraken - Bereikbaarheid: natuurlijk wil iedereen goede zorg dichtbij huis - Toekomstbestendigheid: hoe ziet ons zorgsysteem er over 20 jaar uit? Ik herinner me een gesprek met een specialist die zei: "We doen soms hetzelfde onderzoek in drie verschillende umc's, terwijl we die krachten beter zouden kunnen bundelen." Dat zette me aan het denken. ### De menselijke kant van de discussie Hier wordt het lastig, want achter elk umc zitten mensen. Artsen, verpleegkundigen, onderzoekers, patiënten. En die hebben allemaal hun eigen belangen en perspectieven. Een collega zei me laatst: "Je kunt niet zomaar zeggen dat er te veel umc's zijn zonder te kijken naar wat ze allemaal betekenen voor hun regio." En dat heeft ze gelijk in. Het gaat niet alleen om aantallen, maar om wat we willen bereiken. Willen we overal hetzelfde? Of accepteren we dat sommige centra zich specialiseren? ### Wat de toekomst zou kunnen brengen Ik denk dat de peiling vooral laat zien dat we het gesprek moeten voeren. Niet vanuit angst of behoudzucht, maar vanuit een visie op wat goede zorg echt betekent. Want laten we eerlijk zijn - de wereld verandert. Technologie ontwikkelt zich razendsnel, patiënten worden mondiger, en de druk op het systeem neemt toe. Misschien moeten we niet vragen: "Hoeveel umc's hebben we?" Maar: "Hoe organiseren we de beste zorg voor iedereen, nu en in de toekomst?" Dat gesprek is complex, maar noodzakelijk. En wat Kaljouw's stelling betreft? Die blijkt dus minder controversieel dan ze op het eerste gehoor klonk. De peiling maakt duidelijk dat veel mensen vragen hebben bij de huidige situatie. Niet omdat ze tegen goede zorg zijn, maar omdat ze willen dat elke euro en elke specialist optimaal ingezet worden. Dat is uiteindelijk waar het om draait: een systeem dat werkt voor patiënten, voor zorgverleners, en voor de samenleving als geheel. En daar mag best eens kritisch naar gekeken worden - dat vinden blijkbaar meer mensen dan we dachten.