IZA-transformatie: redden we het zonder structurele financiering?

Margriet Bos · 2026-06-15

### De realiteit van transformatieprojecten Het klinkt logisch: je krijgt een zak met geld voor een mooi project, je zet het op, en als het geld op is, kijk je verder. Maar in de zorg werkt dat helaas niet zo simpel. Mondriaan-bestuurder Jean-Paul Essers zei het onlangs in Zorgvisie: 'Als het transformatiegeld op is, kan het daarmee opgezette project niet doorgaan.' Dat is een harde les. Want wat gebeurt er nu eigenlijk met al die initiatieven die met eenmalige subsidies worden gestart? Ze verdwijnen vaak geruisloos, terwijl de noodzaak blijft bestaan. De IZA-transformatie (Integraal Zorgakkoord) moest de zorg toekomstbestendig maken, maar zonder structurele bekostiging dreigen de resultaten verloren te gaan. ### Waarom structurele financiering de sleutel is Het probleem is niet dat de projecten slecht zijn. Integendeel: veel initiatieven leveren echt iets op. Denk aan betere samenwerking tussen zorgverleners, minder administratieve lasten, of snellere doorverwijzingen. Maar zodra de subsidie stopt, kunnen ze niet meer draaien. - Eenmalige subsidies zijn prima voor een pilot, niet voor structurele verandering. - Zonder vaste financiering kun je geen personeel vasthouden. - Continuïteit ontbreekt, en daarmee ook het vertrouwen van zorgprofessionals. > 'Geld besteed, transformatie mislukt?' – die vraag legt precies de vinger op de zere plek. ### Wat kunnen we doen? Het is tijd om eerlijk te zijn. We kunnen niet blijven hopen dat eenmalige injecties de zorg fundamenteel veranderen. Wat nodig is, is een andere manier van denken. Zorginstellingen, overheden en verzekeraars moeten samen een langetermijnvisie ontwikkelen. - Structurele budgetten voor bewezen effectieve projecten. - Minder focus op korte termijn resultaten. - Meer ruimte voor experimenten die wél mogen groeien. ### De poll van deze week Zorgvisie vraagt deze week wat u ervan vindt. Is de IZA-transformatie mislukt omdat het geld op is? Of is het juist een kans om te leren? Laat uw stem horen. Want één ding is zeker: de zorg verdient beter dan projecten die stranden zodra de subsidie stopt. We moeten durven investeren in wat werkt, ook als dat betekent dat we structurele keuzes moeten maken. De vraag is niet óf we het kunnen, maar óf we de moed hebben om anders te denken.