Hoe één vrouw de ziekenhuishiërarchie doorbrak

Margriet Bos · 2026-09-03

Het is stil in de bestuurskamer van het St. Antonius Ziekenhuis. Monique Valentijn kijkt uit het raam, terugdenkend aan de dag dat ze besloot dat het anders moest. Het doktersbolwerk, stevig verankerd in traditie, liet weinig ruimte voor andere stemmen. Vooral niet voor die van verpleegkundigen, waarvan het merendeel vrouw is. Ze nam een diepe adem en begon aan wat velen onmogelijk noemden: de emancipatie van verpleegkundigen binnen haar organisatie. Het werd geen revolutie met veel kabaal, maar een stille omwenteling die het ziekenhuis in Nieuwegein en Utrecht fundamenteel veranderde. ### Wat betekent leiderschap met nederigheid? Valentijn omschrijft haar aanpak simpelweg als 'leiderschap met nederigheid'. Het klinkt bijna tegenstrijdig, toch? Leiderschap associeer je vaak met kracht, overtuiging en sturing. Nederigheid met bescheidenheid en terughoudendheid. Maar volgens Valentijn is het juist die combinatie die ruimte creëert. "Vrouwen laten groeien tot hun potentieel vraagt om een andere aanpak," zegt ze. En die andere aanpak begint bij luisteren. Echt luisteren. Niet om daarna je eigen plan te presenteren, maar om te begrijpen wat er speelt op de werkvloer. ### De praktijk op de afdeling Hoe ziet dat er dan uit in de dagelijkse praktijk? Valentijn noemt een paar concrete veranderingen: - Verpleegkundigen kregen een stem in behandelbeslissingen waar ze voorheen alleen uitvoerden - Multidisciplinaire overleggen werden gelijkwaardiger ingericht - Doorstromingsmogelijkheden werden uitgebreid en transparanter gemaakt - Er kwam meer ruimte voor specialisatie en ontwikkeling Het belangrijkste effect? Verpleegkundigen voelden zich gezien en gehoord. Hun expertise werd serieus genomen, niet alleen in de uitvoering maar ook in de besluitvorming. En dat veranderde de dynamiek op de afdelingen. ### Waarom deze aanpak werkt Je zou kunnen denken: dit kost alleen maar tijd. Meer overleg, meer afstemming, meer gesprekken. Maar Valentijn ziet het anders. Door verpleegkundigen meer verantwoordelijkheid en invloed te geven, ontstaat er eigenaarschap. En eigenaarschap leidt tot betere zorg. Het is eigenlijk logisch. Wie dag in dag uit met patiënten werkt, weet vaak het beste wat ze nodig hebben. Die kennis benutten is niet alleen respectvol naar je medewerkers, het is ook slim ondernemen. Valentijn vergelijkt het met een orkest: "Een dirigent die alleen zijn eigen partij speelt, creëert geen harmonie. Je moet ruimte geven aan alle instrumenten, luisteren naar hun klank, en dan pas de samensmelting sturen." ### De uitdagingen onder ogen zien Natuurlijk verliep niet alles soepel. Er was weerstand, vooral vanuit hoeken die gewend waren aan de oude hiërarchie. Sommige artsen vonden het lastig om hun autoriteit te delen. Sommige verpleegkundigen moesten leren om hun stem te gebruiken. Maar Valentijn bleef vasthouden aan haar overtuiging: groei vraagt soms om ongemak. Als leider moet je dat ongemak kunnen verdragen, zonder meteen terug te vallen op oude patronen. Nederigheid betekent hier: erkennen dat je niet alle antwoorden hebt, en openstaan voor de inzichten van anderen. ### De resultaten die tellen Wat heeft deze aanpak opgeleverd? Naast meer tevreden medewerkers, ziet Valentijn vooral verbeteringen in de patiëntenzorg. Kortere lijntjes, snellere besluitvorming, en zorg die beter aansluit bij wat patiënten nodig hebben. Het St. Antonius Ziekenhuis wordt nu gezien als een voorloper in gelijkwaardige samenwerking. En dat trekt weer nieuwe talenten aan, die specifiek voor deze cultuur kiezen. ### Wat kunnen andere organisaties leren? Valentijns boodschap aan andere leiders is helder: durf macht te delen. Echte verandering begint niet bij meer controle, maar bij meer vertrouwen. En dat vertrouwen geef je door ruimte te maken voor andere perspectieven. Het vraagt moed om de hiërarchie ter discussie te stellen. Maar volgens Valentijn is het de enige manier om mensen echt tot hun recht te laten komen. "Leiderschap is niet about being the smartest person in the room," zegt ze. "It's about creating a room where everyone can be smart." En dat, vindt ze, is waar nederigheid en kracht samenkomen. In het besef dat je samen sterker staat dan alleen. In een ziekenhuis, maar eigenlijk in elke organisatie waar mensen samenwerken aan iets wat ertoe doet.