Hoe één leider het ziekenhuis hervormde door luisteren

Margriet Bos · 2026-09-03

Het gebeurt niet elke dag dat een ziekenhuisbestuurder de traditionele hiërarchie durft te doorbreken. Monique Valentijn van het St. Antonius Ziekenhuis deed het wel. Haar aanpak? Echt luisteren naar de mensen op de werkvloer. En weet je wat het opmerkelijke is? Ze richtte zich vooral op de verpleegkundigen. Die groep die altijd zo cruciaal is geweest, maar vaak niet de erkenning kreeg die ze verdiende. ### Waarom verpleegkundigen centraal staan Valentijn zag iets wat veel anderen over het hoofd zien. De verpleging is het kloppend hart van elk ziekenhuis. Zij staan het dichtst bij de patiënt, zij zien wat er echt speelt. Toch werd hun stem lang niet altijd gehoord in vergaderingen vol artsen en managers. "Vrouwen laten groeien tot hun potentieel vraagt om een andere aanpak," zei ze later. En die aanpak begon met simpelweg vragen stellen. Wat hebben jullie nodig? Wat gaat er goed? Wat kan beter? ### De kracht van nederigheid in leiderschap Leiderschap gaat niet over de baas spelen, ontdekte Valentijn. Het gaat over dienen. Over zorgen dat anderen kunnen excelleren. Dat vraagt om nederigheid - om te erkennen dat je niet alle antwoorden hebt. In de praktijk betekende dit: - Meer zeggenschap voor verpleegkundigen bij beslissingen over patiëntenzorg - Betere doorstroommogelijkheden binnen de organisatie - Een cultuur waar iedereen zich gehoord voelt Het mooie is dat deze verandering niet alleen de werksfeer verbeterde. Patiënten merkten het ook. Meer continuïteit in zorg, betere communicatie tussen verschillende afdelingen, en uiteindelijk: betere gezondheidsuitkomsten. ### Hoe een doktersbolwerk verandert Een ziekenhuis transformeren is geen klein karwei. Het St. Antonius Ziekenhuis met locaties in Nieuwegein en Utrecht had decennia lang een bepaalde cultuur. Artsen bepaalden, anderen volgden. Valentijn doorbrak dat patroon niet met dwang, maar met dialoog. Ze begon gesprekken tussen artsen en verpleegkundigen te faciliteren. Niet als tegenpolen, maar als partners in zorg. Langzaam ontstond er wederzijds respect. Artsen zagen de expertise van verpleegkundigen beter. Verpleegkundigen voelden zich meer gewaardeerd. ### De les voor andere organisaties Wat kunnen we leren van deze transformatie? Dat verandering begint bij het erkennen van menselijk kapitaal. Dat de slimste ideeën vaak niet in het bestuurskamer ontstaan, maar op de werkvloer. Valentijn's aanpak laat zien dat leiderschap draait om het creëren van ruimte. Ruimte voor anderen om te groeien, om bij te dragen, om het verschil te maken. Het gaat niet om macht houden, maar om macht delen. En dat is misschien wel de grootste uitdaging voor leiders vandaag. Kunnen we onszelf genoeg op de achtergrond plaatsen zodat anderen kunnen schitteren? Valentijn bewees dat het kan, en dat het loont. ### De toekomst van zorgleiderschap Deze manier van leidinggeven zou wel eens de standaard kunnen worden in de zorgsector. In een tijd waarin zorgprofessionals onder enorme druk staan, is een cultuur van wederzijds respect niet langer een luxe - het is een noodzaak. Organisaties die blijven hangen in oude hiërarchieën zullen moeite hebben om talent vast te houden. Terwijl ziekenhuizen zoals het St. Antonius aantrekkelijk worden voor professionals die écht het verschil willen maken. Het kost moed om als leider nederig te zijn. Om toe te geven dat je niet alles weet. Maar zoals Valentijn laat zien: die moed wordt beloond met een sterkere organisatie, tevredener medewerkers en uiteindelijk betere zorg voor iedereen.