Hoe de Bestuurdersreserve Zorg zorgbestuurders ontlast tijdens een crisis

Margriet Bos · 2026-07-28

In de coronatijd werden we eigenlijk overvallen, vertelt Charlotte de Schepper, bestuurder van de Nationale Zorgreserve. Zorgbestuurders moesten destijds niet alleen de reguliere organisatie draaiende houden, maar tegelijkertijd een complete crisisorganisatie opzetten. 'Dat waren eigenlijk bijna wel twee of drie banen in één', zegt ze. Het was een onmogelijke opgave, waar we nu lessen uit hebben getrokken. ### Wat is de Bestuurdersreserve Zorg? De Bestuurdersreserve Zorg is een initiatief dat ervaren bestuurders inzet om zorginstellingen te ondersteunen tijdens crisissituaties. Het idee is simpel: als de top van een zorgorganisatie overweldigd raakt door een crisis, springt een tijdelijke bestuurder bij. Die neemt de crisiscoördinatie over, zodat de vaste bestuurder zich kan focussen op de dagelijkse gang van zaken. Dit voorkomt dat instellingen volledig vastlopen. - Ervaren bestuurders worden opgeroepen bij een crisis. - Ze ondersteunen zonder de vaste structuur over te nemen. - Het doel is om de organisatie draaiende te houden. ### Waarom is dit nodig? Tijdens de covid-pandemie werden zorgbestuurders geconfronteerd met een dubbele last. Ze moesten enerzijds de reguliere zorg blijven leveren, zoals operaties en behandelingen. Anderzijds moesten ze een crisisorganisatie opzetten, met extra personeel, beschermingsmiddelen en teststraten. Dat was niet vol te houden, zegt De Schepper. 'We zagen dat bestuurders overbelast raakten, wat leidde tot fouten en vertragingen.' De Bestuurdersreserve Zorg biedt hier een oplossing voor. Het is een flexibel systeem dat snel kan worden ingezet. Stel je voor: een zorginstelling wordt getroffen door een cyberaanval. De reguliere bestuurder moet de IT herstellen en tegelijkertijd de zorg veiligstellen. Met een reservebestuurder wordt de crisis aangepakt zonder dat de kwaliteit van zorg in gevaar komt. ### Hoe werkt het in de praktijk? De reservebestuurders zijn geen nieuwkomers. Ze hebben jarenlange ervaring in de zorgsector en kennen de uitdagingen. Ze worden opgeroepen via de Nationale Zorgreserve, die een pool van beschikbare bestuurders beheert. Bij een crisis wordt een match gemaakt op basis van expertise en beschikbaarheid. > 'Het is alsof je een extra paar handen krijgt, maar dan op bestuurlijk niveau', zegt De Schepper. De inzet is tijdelijk, meestal enkele weken tot maanden. Daarna wordt de verantwoordelijkheid weer overgedragen aan de vaste bestuurder. Dit systeem is al getest tijdens de covid-crisis en bleek effectief. ### Voordelen voor zorginstellingen - Minder overbelasting van het vaste bestuur. - Snellere reactie op crisissituaties. - Continuïteit van zorg blijft gewaarborgd. De kosten voor een reservebestuurder worden betaald uit een speciaal fonds, zodat instellingen niet zelf hoeven te betalen. Dit maakt het toegankelijk voor kleinere zorgorganisaties. ### Toekomst van de Bestuurdersreserve De Nationale Zorgreserve wil het systeem uitbreiden. Denk aan andere crisissen zoals overstromingen of pandemieën. Ook wordt gekeken naar structurele ondersteuning voor bestuurders die vastlopen door werkdruk. 'We willen dat zorgbestuurders weten dat ze er niet alleen voor staan', zegt De Schepper. Het initiatief is een voorbeeld van hoe de zorgsector leert van eerdere ervaringen. Door samen te werken en kennis te delen, kunnen we beter voorbereid zijn op wat komen gaat.