Hoe commerciële mantelzorg de kwaliteit van zorg beïnvloedt

Margriet Bos · 2026-08-31

Het is een vraag die steeds vaker opduikt in de zorgsector: wat betekent de opkomst van commerciële mantelzorgbureaus eigenlijk voor de kwaliteit van zorg die we leveren? Hoogleraar Iris Wallenburg bracht het recent onder de aandacht met een scherpe analyse. Volgens haar leveren deze commerciële bedrijven betaalde mantelzorgers aan verpleeghuizen, en dat zou een dure constructie zijn die de zorg ondermijnt. Nu hoor ik je denken: maar mantelzorg is toch juist goed? Dat klopt natuurlijk. Mantelzorgers zijn onmisbaar. Het gaat hier specifiek om het commerciële model dat onder de loep wordt genomen. ### Waarom deze discussie nu speelt De druk op de zorg neemt alleen maar toe. Vergrijzing, personeelstekorten, budgettaire beperkingen – het zijn bekende thema's. In die context lijkt een commerciële oplossing soms een uitkomst. Een bureau levert snel een extra paar handen aan, het verpleeghuis heeft zijn personeelsprobleem opgelost. Maar volgens experts zoals Wallenburg schuilt daar precies het gevaar. Zij ziet een systeem ontstaan waar winstbejag voorop kan komen te staan, in plaats van de continuïteit en kwaliteit van zorg. Het gaat niet om individuele mantelzorgers, die vaak met hart en ziel werken. Het gaat om het verdienmodel erachter. ### De mogelijke gevolgen op de werkvloer Stel je voor: een zorgteam in een verpleeghuis bestaat uit een mix van vast personeel en ingehuurde krachten van verschillende bureaus. Die wisselen regelmatig, kennen de bewoners minder goed, en hebben soms andere protocollen. Dat kan leiden tot: - Fragmentatie van de zorgrelatie - Minder diepgaande kennis van individuele zorgbehoeften - Hogere kosten voor de instelling (en uiteindelijk de samenleving) - Werkdruk voor het vaste team dat de continuïteit moet bewaken Het is een complexe puzzel. Aan de ene kant is er een reële behoefte aan handen aan het bed. Aan de andere kant vragen we ons af: is dit de meest duurzame oplossing? ### Wat betekent dit voor de zorgkwaliteit? De kernvraag blijft: wat doet dit met de bewoner? De persoon die zorg nodig heeft, verdient stabiliteit en vertrouwen. Een bekend gezicht, iemand die weet hoe je de koffie het lekkerst vindt, die je kleine gewoontes kent. Wallenburg's punt is dat het commerciële model die persoonlijke band kan aantasten. Als zorg verwordt tot een product dat je inkoopt, verliezen we misschien precies wat zorg zo waardevol maakt: de menselijke maat. ### Een blik op de cijfers en kosten Laten we even naar de financiële kant kijken. Commerciële bureaus rekenen uurtarieven die flink kunnen oplopen, soms wel €50 tot €70 per uur. Voor een verpleeghuis dat structureel tekorten heeft, lopen de kosten snel op. Geld dat niet naar betere salarissen voor vast personeel gaat, of naar meer tijd per bewoner. Het alternatief – meer vast personeel aannemen – lijkt eenvoudig, maar kampt met zijn eigen uitdagingen: langdurige contracten, opleidingskosten, en de flexibiliteit die soms nodig is bij ziekte of piekdrukte. ### Waar ligt dan de oplossing? Er is geen simpel antwoord. Misschien moeten we op zoek naar hybride vormen. Waar commerciële inzet incidenteel blijft, voor piekdrukte of specifieke vakantieperiodes. Waar de kern van het team vast en betrokken is. Of we moeten nog fundamenteler kijken naar hoe we zorg organiseren en financieren. Want één ding is zeker: de behoefte aan goede, persoonlijke zorg wordt alleen maar groter. Wat vind jij? Is dit een noodzakelijk kwaad in tijden van personeelstekort, of een zorgwekkende ontwikkeling die we moeten ombuigen? De discussie is belangrijk, want uiteindelijk gaat het om de kwaliteit van leven voor onze ouderen en kwetsbaren. Een vraag waar we met z'n allen een antwoord op moeten vinden.