Het imagoprobleem van de CliniClowns: mythe of realiteit?

Margriet Bos · 2026-06-16

Al 34 jaar zijn ze een vaste waarde in de zorg. Met spel en humor maken ze contact met patiënten in een klinische setting. Maar één opmerking van een IC-arts zette hun imago onder druk. Welke rol spelen CliniClowns eigenlijk precies? En waarom is dat soms zo'n gevoelig onderwerp? ### De kracht van spel en humor CliniClowns zijn geen gewone clowns. Ze zijn getraind om op een subtiele manier contact te maken met mensen die ziek zijn of in een kwetsbare positie verkeren. Hun doel is niet om de lachers op de hand te krijgen, maar om een moment van lichtheid te creëren te midden van de zwaarte van het ziekenhuis. Ze gebruiken spel, humor en improvisatie om patiënten, maar ook zorgverleners, even uit hun dagelijkse realiteit te halen. - Ze helpen kinderen om angsten te overwinnen. - Ze bieden afleiding voor ouderen met dementie. - Ze ondersteunen verpleegkundigen en artsen door de sfeer te verbeteren. ### De kritiek van een IC-arts Toch is niet iedereen even enthousiast. Een IC-arts uitte onlangs kritiek: "CliniClowns kunnen storend zijn op een intensive care. Ze maken lawaai, ze komen te dichtbij, en ze houden geen rekening met de ernst van de situatie." Deze opmerking zette veel mensen aan het denken. Is er een plek voor clowns in de zorg, of horen ze thuis in het theater? De waarheid ligt genuanceerder. CliniClowns werken altijd in overleg met het zorgteam. Ze worden alleen ingezet op momenten dat het veilig en gepast is. De kritiek van de IC-arts was gebaseerd op een incident, niet op de dagelijkse praktijk. Toch heeft het imago van de organisatie een deuk opgelopen. ### Wat is de essentie van hun werk? Volgens een woordvoerder van CliniClowns is de kern van hun missie: "Met spel, humor en contact maken wij iedereen in de zorg bewust van zijn eigen handelen." Het gaat niet om grappen maken, maar om het creëren van een menselijke verbinding. Ze dagen zorgverleners uit om anders naar hun werk te kijken, en ze geven patiënten een stem die anders misschien niet gehoord wordt. - Ze werken met kinderen, ouderen en volwassenen. - Ze zijn actief in ziekenhuizen, verpleeghuizen en instellingen voor gehandicaptenzorg. - Ze worden betaald uit donaties en subsidies, niet uit de zorgbegroting. ### Waarom het imago onder druk staat Het probleem is dat CliniClowns vaak worden gezien als 'leuk' en 'onnodig' in een tijd waarin de zorg onder druk staat. Er is weinig geld, er is personeelstekort, en dan komen er ook nog clowns langs? Dat voelt voor sommige zorgverleners als een luxe. Maar onderzoek toont aan dat hun aanwezigheid stress verlaagt, medicijngebruik vermindert en het welzijn van patiënten verbetert. Toch blijft de perceptie hardnekkig. Mensen denken aan rode neuzen en grote schoenen, terwijl het eigenlijk gaat om professionele zorgverleners met een speciale opleiding. Ze dragen geen opvallende kostuums meer, maar passen zich aan de omgeving aan. Ze zijn herkenbaar aan een klein detail, zoals een gekleurde stropdas of een bijzondere hoed. ### Hoe het imago te verbeteren? De organisatie werkt aan een nieuwe strategie. Ze willen duidelijker maken wat ze doen, en waarom het waardevol is. Ze geven presentaties op congressen, publiceren wetenschappelijke artikelen en werken samen met universiteiten. Het doel is om van CliniClowns een geïntegreerd onderdeel van de zorg te maken, in plaats van een incidentele activiteit. - Ze trainen zorgverleners om zelf spel en humor in te zetten. - Ze ontwikkelen programma's voor specifieke doelgroepen, zoals mensen met autisme. - Ze evalueren hun werk systematisch om de impact te meten. ### Conclusie Het imagoprobleem van de CliniClowns is deels een misverstand. Ze zijn geen clowns in de traditionele zin, maar professionals die een unieke bijdrage leveren aan de zorg. De kritiek van de IC-arts heeft hen gedwongen om zich te herijken, maar het heeft ook de discussie geopend over wat zorg eigenlijk is. Is het alleen maar medisch handelen, of ook menselijk contact? CliniClowns laten zien dat het één niet zonder het ander kan.