Heeft Nederland echt zeven umc's nodig? Een opvallende stelling

Margriet Bos · 2026-08-24

Het is een opmerkelijke uitspraak, daar kun je niet omheen. Marjan Kaljouw, eerste Kamerlid voor de VVD en voormalig bestuursvoorzitter van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), gooit de knuppel in het hoenderhok. Ze stelt dat Nederland geen zeven universitaire medische centra nodig heeft. En weet je? Ze staat niet alleen in die gedachte. Het is een discussie die al langer smeult binnen de zorgwereld. De vraag is niet nieuw, maar de urgentie lijkt toe te nemen. We leven in een tijd van krapte op de arbeidsmarkt, stijgende kosten en een toenemende zorgvraag. Iedereen voelt de druk. ### Wat maakt deze discussie nu zo actueel? Het gaat niet alleen om de aantallen. Het gaat om de verdeling van schaarse middelen. Denk aan hoogopgeleide medisch specialisten, dure medische apparatuur en onderzoeksbudgetten. Als die over zeven centra worden verdeeld, blijft er voor elk centrum minder over. Maar concentreer je ze, dan ontstaan er mogelijkheden voor specialisatie en excellentie. Aan de andere kant: Nederland is een land met regionale spreiding. Reistijd en toegankelijkheid zijn voor veel patiënten cruciaal. Een centrum in Groningen vervult een andere rol dan een in Maastricht. Het gaat om balans vinden. - Regionale toegankelijkheid versus landelijke excellentie - Verdeling van specialistische kennis en apparatuur - Financiële duurzaamheid op de lange termijn - De rol van onderwijs en onderzoek naast patiëntenzorg ### De stem van de ervaring Kaljouw spreekt niet vanuit de zijlijn. Haar achtergrond bij de NZa geeft haar een uniek perspectief op de financiële en organisatorische kanten van de zorg. Ze heeft de cijfers gezien, de dilemma's gevoeld. Haar statement is geen losse flodder, het komt voort uit jarenlange observatie. > "Soms moet je durven vragen of de huidige structuur nog wel toekomstbestendig is. Verandering is eng, maar stilstand vaak nog erger." Die zin vat het kernpunt mooi samen. Het is geen pleidooi voor sluiting, maar voor een eerlijk gesprek over de toekomst. Welke zorg willen we over tien jaar nog kunnen bieden? En welke keuzes zijn daarvoor nodig? ### Waarom jouw mening ertoe doet Dit is niet alleen een gesprek voor bestuurders en politici. Het raakt iedereen. Jezelf, je ouders, je buren. De kwaliteit en beschikbaarheid van topklinische zorg is iets waar we allemaal, direct of indirect, mee te maken kunnen krijgen. Daarom is het zo waardevol om hierover na te denken. Wat vind jij belangrijk? Moet excellentie voorop staan, zelfs als dat betekent dat je verder moet reizen? Of moet de zorg dichtbij blijven, ook als dat betekent dat niet elk centrum alles kan? Het zijn geen eenvoudige vragen. Er zijn geen pasklare antwoorden. Maar door het gesprek aan te gaan, komen we tot betere inzichten. We wegen af, we luisteren naar argumenten, we vormen een mening. ### De volgende stap in het gesprek Discussies over de structuur van onze zorg kunnen abstract voelen. Toch hebben ze concrete gevolgen. Voor het personeel dat er werkt, voor de studenten die er leren, en bovenal voor de patiënten die er behandeling zoeken. Misschien is het tijd om het gesprek anders te voeren. Niet vanuit angst voor verandering, maar vanuit de wens om de beste zorg te garassen voor de komende generaties. Dat vraagt moed, openheid en de wil om naar elkaar te luisteren. Dus, waar sta jij in dit debat? Denk er eens over na. Deel je gedachten, want jouw perspectief maakt het plaatje completer. Samen komen we verder dan alleen.