Waarom de gz-zorg in het Noorden verder onder druk komt te staan

Margriet Bos · 2026-08-14

De zorg in het Noorden van Nederland staat al jaren onder druk, maar de laatste ontwikkelingen maken het er niet beter op. Het tekort aan gz-psychologen groeit, en nu worden er ook nog eens minder opleidingsplaatsen beschikbaar gesteld. Dat betekent dat wachtlijsten langer worden, bestaande teams zwaarder belast raken en patiënten steeds moeilijker de juiste hulp krijgen. Maar hoe komt dit precies, en wat betekent het voor jou als professional of naaste? In dit artikel duiken we in de achtergronden en de gevolgen. ### De kern van het probleem: te weinig gz-psychologen Het aantal gz-psychologen in Nederland is al jaren niet toereikend. Vooral in de noordelijke provincies – Groningen, Friesland en Drenthe – is de situatie nijpend. De vraag naar geestelijke gezondheidszorg neemt toe, maar het aanbod aan gekwalificeerde professionals blijft achter. Dat komt onder andere door vergrijzing, een toename van complexe zorgvragen en een groeiend bewustzijn rond mentale gezondheid. Meer mensen zoeken hulp, maar er zijn simpelweg te weinig handen om die hulp te bieden. Nu het kabinet ook nog eens het aantal opleidingsplaatsen voor gz-psychologen schrapt, wordt de situatie nog nijpender. Het duurt jaren voordat een nieuwe psycholoog volledig is opgeleid. Elke opleidingsplaats die verdwijnt, heeft dus direct effect op de zorg over vijf tot tien jaar. En dat terwijl de nood nu al hoog is. ### Wat het schrappen van opleidingsplaatsen betekent Het schrappen van opleidingsplaatsen is een beslissing die op papier misschien logisch lijkt – er moet bezuinigd worden – maar in de praktijk pakt het verkeerd uit. Het betekent namelijk dat: - Er minder nieuwe gz-psychologen instromen in de regio - Bestaande teams nog meer werkdruk ervaren - Wachtlijsten voor behandeling verder oplopen - Patiënten langer in onzekerheid zitten over hun zorg Vooral in het Noorden, waar de afstanden groot zijn en voorzieningen dunner gezaaid, is dit een extra probleem. Een patiënt in een dorp in Drenthe heeft niet zomaar de mogelijkheid om naar een andere regio uit te wijken. De zorg moet dichtbij huis beschikbaar zijn, maar dat wordt steeds lastiger. ### De gevolgen voor jou als professional Als je zelf in de zorg werkt, merk je de druk dagelijks. Je caseload wordt groter, de administratie neemt toe en de tijd voor echte aandacht voor de patiënt krimpt. Het is geen geheim dat veel zorgprofessionals hierdoor overbelast raken. Sterker nog, een groeiend aantal collega's overweegt om minder te gaan werken of zelfs de sector te verlaten. En dat is precies het tegenovergestelde van wat we nodig hebben. Toch is er ook hoop. Steeds meer instellingen zoeken naar creatieve oplossingen, zoals het inzetten van e-health, het anders organiseren van zorgpaden en het beter samenwerken tussen eerste- en tweedelijnszorg. Maar deze initiatieven lossen het onderliggende probleem niet op: er zijn te weinig opgeleide professionals om de zorg te bieden die mensen verdienen. ### Wat er moet gebeuren Het is duidelijk dat er actie nodig is, en wel op meerdere niveaus. Op landelijk niveau moeten de opleidingsplaatsen niet alleen terugkomen, maar ook uitgebreid worden. Daarnaast is het belangrijk om te investeren in behoud van personeel. Een goede werkgever die oog heeft voor werkdruk, ontwikkelingsmogelijkheden en een gezonde balans tussen werk en privé, kan het verschil maken. Ook regionaal kan er meer gebeuren. Denk aan betere samenwerking tussen zorginstellingen, het delen van kennis en het opzetten van gezamenlijke opleidingstrajecten. En laten we niet vergeten: preventie is minstens zo belangrijk. Hoe beter we mentale problemen vroeg signaleren en aanpakken, hoe minder zwaar de zorg later hoeft te zijn. ### Een persoonlijke noot Ik spreek regelmatig zorgprofessionals in het Noorden, en de verhalen raken me. Het zijn mensen die met hart en ziel voor hun patiënten willen zorgen, maar die steeds vaker tegen grenzen aanlopen. Het is niet eerlijk dat zij de dupe worden van beslissingen die ver van hun werkvloer worden genomen. Daarom is het belangrijk dat we dit onderwerp onder de aandacht blijven brengen. Als jij in de zorg werkt of iemand kent die dat doet: praat erover, deel je ervaringen en maak duidelijk wat er nodig is. Alleen door samen te blijven wijzen op de urgentie, kunnen we hopelijk iets veranderen. Want de zorg in het Noorden verdient beter, en de mensen die ervan afhankelijk zijn ook. ### Tot slot De combinatie van een groeiende vraag en minder opleidingsplaatsen zet de gz-zorg in het Noorden klem. Het is een probleem dat niet morgen is opgelost, maar waar we vandaag wel over moeten blijven praten. Of je nu zelf zorg nodig hebt, als professional werkt of gewoon een betrokken burger bent: dit raakt ons allemaal. Laten we hopen dat de urgentie wordt gezien en dat er snel stappen worden gezet. Want elke dag dat we wachten, is er één te veel.