Waarom de gz-zorg in het Noorden nu echt in gevaar komt

Margriet Bos · 2026-08-14

De geestelijke gezondheidszorg in Noord-Nederland staat al jaren onder druk, maar de laatste ontwikkelingen maken het er niet beter op. Het tekort aan gz-psychologen is nijpend, en nu worden ook nog eens opleidingsplaatsen geschrapt. Dat betekent dat de zorg voor mensen met psychische klachten verder onder druk komt te staan – en dat merken we allemaal. ### Wat is er precies aan de hand? Het komt erop neer dat er simpelweg te weinig gz-psychologen zijn om de vraag naar zorg bij te benen. En in plaats van dat er meer wordt opgeleid, worden er juist minder opleidingsplaatsen beschikbaar gesteld. Dat klinkt tegenstrijdig, en dat is het ook. Want hoe kun je het tekort oplossen als je de aanwas van nieuwe professionals beperkt? De gevolgen zijn direct voelbaar in de praktijk: - Wachttijden voor behandeling lopen steeds verder op, soms tot wel een jaar. - Bestaande teams raken overbelast, met een hoger ziekteverzuim als gevolg. - Mensen met milde klachten krijgen geen tijdige hulp, waardoor problemen verergeren. - De druk op huisartsen neemt toe, omdat zij de eerste opvang moeten doen. ### De impact op patiënten en zorgverleners Voor iemand die wacht op hulp, kan elke maand extra voelen als een eeuwigheid. Zeker als je midden in een crisis zit en het gevoel hebt dat je er alleen voor staat. Het is niet alleen een cijfer op papier; het gaat om echte mensen die vastlopen in hun dagelijks leven. Aan de andere kant zien we zorgverleners die tot het uiterste gaan. Ze werken overuren, schuiven hun eigen pauzes aan de kant en nemen taken op zich die eigenlijk buiten hun functie vallen. Dat is niet vol te houden. Op een gegeven moment knapt er iets, en dan verlies je niet alleen een professional, maar ook iemand met waardevolle kennis en ervaring. ### Waarom wordt er dan geschrapt? Het korte antwoord: geld. Opleidingsplaatsen kosten nu eenmaal veel geld, en in tijden van bezuinigingen wordt er vaak als eerste naar gekeken. Maar dat is een kortetermijnoplossing met langetermijngevolgen. Want elke plek die nu verdwijnt, betekent over vijf jaar nog steeds een tekort aan gekwalificeerde psychologen. Daarbij komt dat de opleiding tot gz-psycholoog intensief is. Het vraagt niet alleen om studie, maar ook om praktijkervaring onder supervisie. Dat kost tijd en begeleiding, en die begeleiding moet worden betaald door zorginstellingen die zelf ook onder druk staan. Het is een vicieuze cirkel: minder geld betekent minder opleidingsplekken, minder psychologen, meer wachttijden, meer crisiszorg – en dus meer kosten. ### Wat betekent dit voor de regio? Noord-Nederland is een uitgestrekt gebied met relatief weinig grote steden. Dat maakt de zorg al lastiger bereikbaar dan in de Randstad. Wanneer opleidingsplaatsen worden geschrapt, wordt het voor jonge psychologen ook minder aantrekkelijk om zich hier te vestigen. Ze kiezen eerder voor een baan in een regio waar meer collega's zijn en meer doorgroeimogelijkheden. De afstand tussen vraag en aanbod wordt zo alleen maar groter. Mensen op het platteland moeten steeds verder reizen voor een intakegesprek, en online behandelingen zijn niet voor iedereen een oplossing. Voor ouderen of mensen met beperkte digitale vaardigheden is dat een extra drempel. ### Is er hoop? Er zijn initiatieven die het tij proberen te keren. Denk aan regionale samenwerkingsverbanden, innovatieve behandelvormen en meer aandacht voor preventie. Ook wordt er steeds vaker gekeken naar taakherschikking: bepaalde taken worden overgenomen door andere zorgprofessionals, zoals verpleegkundig specialisten of psychologisch assistenten. Maar dit is niet genoeg. Er is een structurele oplossing nodig, en die begint bij het erkennen dat investeren in opleidingen geen kostenpost is, maar een investering in de toekomst van de zorg. Zonder voldoende opgeleide professionals blijft de zorg onder druk staan – en daar hebben we allemaal last van. ### Wat kun je zelf doen? Misschien denk je: dit gaat over de zorg, daar heb ik geen invloed op. Maar dat is niet helemaal waar. Door het gesprek aan te gaan met je huisarts, door je stem te laten horen bij zorgverzekeraars en door bewust te kiezen voor preventieve zorg, kun je een verschil maken. En als je zelf in de zorg werkt of overweegt om dat te doen: overweeg dan een carrière in de gz-psychologie. Er is geen gebrek aan werk – alleen aan mensen die het willen doen. De situatie is zorgelijk, maar niet hopeloos. Als we nu de juiste keuzes maken, kunnen we ervoor zorgen dat de zorg in het Noorden overeind blijft. Maar dan moeten we wel snel handelen. Elke maand uitstel maakt het probleem groter.