Deze groene innovatie bespaart de zorg 400 miljoen euro per jaar

Margriet Bos · 2026-07-20

Het kabinet heeft voor het eerst een lijst met kritieke grondstoffen gepubliceerd. Dit is een belangrijke stap, want in de zorg verdwijnen veel ongebruikte of eenmalig gebruikte materialen – goed voor 13 procent van het nationale verbruik – gewoon in de prullenbak. Dat is niet alleen zonde voor het milieu, maar ook voor de portemonnee van zorginstellingen. Zorgvisie deelt daarom vijf praktische voorbeelden van slimmer grondstofgebruik die direct impact kunnen hebben. ### Wat zijn kritieke grondstoffen en waarom zijn ze belangrijk? Kritieke grondstoffen zijn materialen die essentieel zijn voor onze economie, maar waarvan de aanvoer onzeker is. Denk aan metalen zoals lithium, kobalt en zeldzame aardmetalen die worden gebruikt in medische apparatuur, batterijen en elektronica. Het kabinet wil met deze lijst voorkomen dat we afhankelijk worden van onbetrouwbare leveranciers. In de zorg wordt jaarlijks voor miljarden euro's aan apparatuur aangeschaft, maar een groot deel daarvan wordt na eenmalig gebruik weggegooid. Dat moet anders, vinden experts. ### Vijf voorbeelden van slimmer grondstofgebruik in de zorg Hier zijn de vijf voorbeelden die Zorgvisie noemt, maar we hebben ze verder uitgewerkt met praktische tips: - **Herbruikbare beschermende kleding**: In plaats van wegwerpschorten en -mondkapjes kunnen zorginstellingen overschakelen op wasbare varianten. Dit bespaart niet alleen grondstoffen, maar ook kosten op de lange termijn. - **Medische apparatuur delen**: Ziekenhuizen in dezelfde regio kunnen dure apparaten zoals MRI-scanners of beademingsapparatuur delen. Dit vermindert de vraag naar nieuwe grondstoffen en verlaagt de operationele kosten. - **Recycling van metalen uit oude apparaten**: Oude infuuspompen, monitors en andere elektronica bevatten waardevolle metalen. Door deze te recyclen, kunnen we nieuwe apparatuur maken zonder nieuwe grondstoffen te winnen. - **Biologisch afbreekbare materialen**: Voor eenmalig gebruik, zoals verband of hechtmateriaal, kunnen we overschakelen op materialen die snel afbreken in het milieu. Dit vermindert de afvalberg. - **Digitalisering van administratie**: Papieren dossiers en formulieren verbruiken veel papier. Door alles digitaal te maken, besparen we niet alleen bomen, maar ook de energie die nodig is voor productie en transport. ### Hoe kunnen zorginstellingen zelf aan de slag? Het implementeren van deze innovaties klinkt misschien ingewikkeld, maar het begint met kleine stappen. Een goed begin is het in kaart brengen van de grootste afvalstromen in uw organisatie. Vraag uzelf af: welke materialen gooien we het meest weg? Kunnen we die vervangen door herbruikbare alternatieven? Veel leveranciers bieden inmiddels duurzame opties aan, vaak tegen vergelijkbare prijzen. Daarnaast is samenwerking cruciaal. Door als regio of netwerk gezamenlijk in te kopen, kunnen zorginstellingen betere deals sluiten en de logistiek rondom recycling stroomlijnen. Het klinkt misschien als een flinke investering, maar de besparing van 400 miljoen euro per jaar laat zien dat het de moeite waard is. ### De rol van technologie en innovatie Technologie speelt een sleutelrol in deze transitie. Denk aan slimme sensoren die bijhouden welke materialen opraken, zodat er niet te veel wordt ingekocht. Of aan apps waarmee zorgverleners eenvoudig kunnen aangeven of apparatuur nog gebruikt wordt. Kleine veranderingen kunnen grote impact hebben, vooral als ze op grote schaal worden toegepast. Het kabinet hoopt dat deze lijst met kritieke grondstoffen een wake-up call is voor de zorgsector. Met de juiste aanpak kunnen we niet alleen het milieu helpen, maar ook de zorg betaalbaar houden. En dat is iets waar we allemaal baat bij hebben.