Waarom de ggz in het Noorden nog verder onder druk komt te staan

Margriet Bos · 2026-08-14

Het is geen geheim dat de geestelijke gezondheidszorg in Nederland onder hoogspanning staat. Maar in het Noorden van het land wordt de situatie nu echt zorgwekkend. Er is een groot tekort aan gz-psychologen, en tegelijkertijd worden er minder opleidingsplaatsen beschikbaar gesteld. Dat klinkt misschien als een droog beleidsprobleem, maar achter die cijfers schuilen mensen die maandenlang op hulp wachten. En dat terwijl de vraag naar zorg juist blijft groeien. De kern van het probleem is simpel: zonder voldoende opgeleide psychologen kan de zorg niet worden verleend. En zonder opleidingsplaatsen komen er geen nieuwe psychologen bij. Het is een vicieuze cirkel die steeds moeilijker te doorbreken is. Vooral in de noordelijke provincies, waar de afstanden groot zijn en het aanbod van zorginstellingen beperkter is, is de impact enorm. ### Wat betekent dit concreet voor patiënten? Wanneer er te weinig gz-psychologen zijn, heeft dat directe gevolgen voor de wachtlijsten. Patiënten moeten langer wachten op een intake, een diagnose of een behandeling. In sommige gevallen kan de wachttijd oplopen tot wel een jaar. Dat is niet alleen frustrerend, maar ook schadelijk voor de gezondheid van mensen die dringend hulp nodig hebben. Daarnaast zien we dat huisartsen in het Noorden steeds vaker voor lastige keuzes staan. Ze kunnen hun patiënten niet doorverwijzen naar gespecialiseerde zorg, omdat daar simpelweg geen ruimte is. Hierdoor blijven mensen langer met klachten rondlopen, wat de druk op de huisartsenzorg ook weer vergroot. Het is een kettingreactie die de hele zorgketen raakt. ### Waarom worden opleidingsplaatsen geschrapt? De beslissing om opleidingsplaatsen te schrappen is vaak financieel gedreven. Zorginstellingen moeten bezuinigen en opleiden kost geld. Maar dit is een kortetermijnbesparing met een langdurige impact. Want de psychologen die nu niet worden opgeleid, zijn over vijf jaar nog steeds niet beschikbaar. En dan is het tekort alleen maar groter geworden. Bovendien is het opleiden van een gz-psycholoog een traject van jaren. Het is niet iets dat je zomaar even versnelt. Dus elke plek die nu verloren gaat, is een gemiste kans voor de toekomst. Het Noorden heeft juist behoefte aan meer opleidingscapaciteit, niet minder. ### Wat kan er gedaan worden? Er zijn gelukkig wel mogelijkheden om de situatie te verbeteren. Ten eerste is het belangrijk dat er meer geïnvesteerd wordt in opleidingsplaatsen in het Noorden. Dit kan door regionale samenwerking tussen zorginstellingen, universiteiten en de overheid. Door gezamenlijk op te trekken, kunnen er meer stageplekken en opleidingstrajecten worden gecreëerd. Daarnaast kan er gekeken worden naar innovatieve manieren om zorg te verlenen. Denk bijvoorbeeld aan e-health-toepassingen, waarbij patiënten via een videoverbinding met een psycholoog kunnen praten. Dit kan de druk op de fysieke zorg verlichten, vooral in dunbevolkte gebieden. Het is geen volledige oplossing, maar wel een waardevolle aanvulling. Ook is het belangrijk dat er meer aandacht komt voor preventie. Door mensen eerder te helpen met hun mentale klachten, kunnen we voorkomen dat ze zwaardere zorg nodig hebben. Dit vraagt om investeringen in de eerstelijnszorg en in laagdrempelige initiatieven binnen de gemeenschap. ### De rol van de politiek De politiek speelt een cruciale rol in dit verhaal. Het is aan de landelijke overheid om voldoende middelen vrij te maken voor de ggz. Maar ook provincies en gemeenten kunnen hun verantwoordelijkheid nemen door lokaal te investeren in mentale gezondheid. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid die niet langer kan worden genegeerd. De signalen zijn duidelijk: de ggz in het Noorden staat onder druk en de situatie verslechtert. Zonder ingrijpen zullen de wachtlijsten blijven groeien en zullen steeds meer mensen verstoken blijven van de zorg die ze nodig hebben. Het is tijd voor actie, niet voor woorden. Laten we hopen dat de urgentie wordt gevoeld en dat er snel stappen worden gezet. Want elke dag dat we wachten, is een dag te veel voor de mensen die afhankelijk zijn van deze zorg. Het is een probleem dat ons allemaal aangaat, of we nu direct of indirect met de ggz te maken hebben. De toekomst van de geestelijke gezondheidszorg in het Noorden hangt ervan af.