Waarom de ggz in het Noorden steeds verder vastloopt

Margriet Bos · 2026-08-14

Het is een probleem dat steeds meer gezinnen en zorgverleners raakt: de geestelijke gezondheidszorg in het noorden van Nederland staat zwaar onder druk. Niet alleen door een groeiende vraag naar hulp, maar ook door een tekort aan gz-psychologen en het schrappen van opleidingsplaatsen. In dit artikel duik ik dieper in de oorzaken en gevolgen, en kijk ik naar wat dit betekent voor jou als professional of naaste. ### Wat is er precies aan de hand? De afgelopen jaren is het aantal mensen met psychische klachten flink toegenomen. Denk aan depressies, angststoornissen en burn-outs. Tegelijkertijd neemt het aantal afgestudeerde gz-psychologen af, omdat opleidingsplaatsen worden geschrapt. Dat is een dubbele klap: meer mensen die hulp nodig hebben, maar minder mensen die die hulp kunnen bieden. In het Noorden — denk aan Groningen, Friesland en Drenthe — is de situatie extra nijpend. De afstanden zijn groter, het zorgaanbod is dunner gezaaid en de wachtlijsten lopen steeds verder op. Voor veel mensen betekent dit dat ze maanden moeten wachten op een intakegesprek, terwijl hun klachten ondertussen verergeren. ### De impact op de zorgverlening Het tekort aan gz-psychologen heeft directe gevolgen voor de kwaliteit van zorg. Huisartsen moeten vaker doorverwijzen naar de tweede lijn, maar daar is simpelweg geen ruimte. Ook de eerstelijnspsychologen zitten overvol. Het gevolg? Mensen vallen tussen wal en schip. Daarnaast zorgt het schrappen van opleidingsplaatsen voor een vicieuze cirkel. Minder opleidingsplaatsen betekent minder nieuwe psychologen, wat leidt tot een nog grotere werkdruk voor degenen die er wel zijn. En een hoge werkdruk leidt weer tot uitval en ziekteverzuim. Zo blijft het probleem zichzelf versterken. ### Wat betekent dit voor ouderen? Voor ouderen is de situatie extra zorgelijk. Zij hebben vaak te maken met complexe problematiek, zoals dementie, depressie of eenzaamheid. Een persoonlijk alarm kan in zulke gevallen een uitkomst bieden, maar het vervangt natuurlijk geen professionele psychologische hulp. Toch zie ik in mijn werk dat veel ouderen baat hebben bij een combinatie van technologische ondersteuning en menselijk contact. Denk bijvoorbeeld aan een alarm met een spreekfunctie, waarmee je direct een zorgverlener kunt bereiken. Of een systeem dat familie waarschuwt bij onregelmatigheden. Het geeft niet alleen veiligheid, maar ook een gevoel van zelfstandigheid. En dat is precies wat veel ouderen nodig hebben in een tijd waarin de zorg steeds verder onder druk staat. ### De rol van preventie Een van de belangrijkste oplossingen ligt in preventie. Als we erin slagen om psychische klachten eerder te signaleren, kunnen we erger voorkomen. Dat vraagt om investeringen in de eerstelijnszorg, maar ook om meer aandacht voor mentale gezondheid op scholen en op de werkvloer. Toch is preventie alleen niet genoeg. We hebben ook meer opleidingsplaatsen nodig voor gz-psychologen. De overheid en zorginstellingen moeten hierin blijven investeren, ook al zijn de effecten pas op de lange termijn zichtbaar. Het is een kwestie van prioriteiten stellen. ### Wat kun jij doen? Als professional kun je het verschil maken door alert te zijn op signalen en tijdig door te verwijzen. Als naaste kun je het gesprek aangaan en ondersteuning bieden. En als oudere zelf is het belangrijk om hulp te vragen voordat de problemen uit de hand lopen. Samen kunnen we de druk op de ggz verminderen, ook in het Noorden. Het is een complex probleem, maar niet onoplosbaar. Met de juiste aandacht, investeringen en een beetje creativiteit kunnen we de zorg voor iedereen toegankelijk en betaalbaar houden. Laten we daar samen aan werken.