Waarom de ggz in het Noorden nog verder onder druk komt te staan

Margriet Bos · 2026-08-14

Het is geen geheim dat de geestelijke gezondheidszorg in Nederland onder spanning staat. Maar in het Noorden van het land wordt die spanning nu wel heel concreet voelbaar. Door een tekort aan gz-psychologen én het schrappen van opleidingsplaatsen, komt de zorg daar steeds verder in de knel. En dat heeft directe gevolgen voor jou, je familie of je cliënten. Het probleem is niet nieuw, maar het wordt wel steeds groter. Ziekenhuizen, ggz-instellingen en huisartsenpraktijken in Groningen, Friesland en Drenthe merken het dagelijks: er zijn te weinig gespecialiseerde psychologen om de vraag aan te kunnen. Mensen staan langer op wachtlijsten, behandelingen worden uitgesteld en de druk op de zorgverleners die er wél zijn, neemt alleen maar toe. ### Wat betekent dit precies voor de regio? Het Noorden is qua zorg al jaren een bijzonder gebied. De afstanden zijn groter, de bevolking is verspreid en er zijn minder zorgaanbieders dan in de Randstad. Wanneer er dan ook nog eens minder psychologen worden opgeleid, ontstaat er een vicieuze cirkel. - Minder gz-psychologen betekent minder behandelcapaciteit. - Minder behandelcapaciteit betekent langere wachttijden. - Langere wachttijden betekenen meer crisiszorg en meer druk op de huisartsen. - En die huisartsen hebben zelf ook te maken met een groot tekort aan personeel. Het gevolg is dat mensen met bijvoorbeeld depressies, angststoornissen of trauma langer moeten wachten voordat ze de juiste hulp krijgen. En hoe langer je wacht, hoe complexer de problematiek vaak wordt. ### Het schrappen van opleidingsplaatsen: een gemiste kans Het meest opvallende aan deze situatie is dat er tegelijkertijd wordt bezuinigd op de opleiding van nieuwe gz-psychologen. Terwijl de vraag naar zorg stijgt, worden er minder professionals klaargestoomd voor het vak. Dat lijkt haaks te staan op elkaar. De redenen zijn divers: budgettaire beperkingen, onduidelijkheid over toekomstige financiering en een gebrek aan opleidingscapaciteit in de regio. Maar het resultaat is helder: de instroom van nieuwe psychologen droogt op, terwijl de uitstroom van ervaren krachten gewoon doorgaat. Veel psychologen gaan eerder met pensioen of kiezen voor een baan buiten de zorg, omdat de werkdruk te hoog is geworden. > "We leiden mensen op om te helpen, maar geven ze vervolgens geen plek om dat te doen." – een zorgmanager uit de regio Noord-Nederland ### Wat betekent dit voor jou als professional? Of je nu zelf in de zorg werkt of iemand begeleidt die zorg nodig heeft, de gevolgen zijn groot. Voor professionals betekent het dat de caseload zwaarder wordt. Je moet keuzes maken over wie je wanneer helpt, en dat voelt nooit goed. Voor cliënten en hun naasten betekent het dat ze langer moeten wachten, vaker moeten bellen en soms het gevoel hebben dat ze aan hun lot worden overgelaten. Dat is frustrerend, zeker wanneer je weet dat er wél goede behandelingen bestaan. ### Is er hoop? Gelukkig zijn er ook initiatieven die tegenwicht bieden. Denk aan regionale samenwerkingsverbanden, e-health-toepassingen en de inzet van andere zorgprofessionals zoals verpleegkundig specialisten of psychologen in opleiding. Toch blijft de kern van het probleem bestaan: er zijn simpelweg te weinig opgeleide gz-psychologen. De roep om meer opleidingsplaatsen wordt dan ook steeds luider. Niet alleen vanuit de zorginstellingen zelf, maar ook vanuit opleidingsinstituten en belangenorganisaties. Zij pleiten voor een structurele aanpak, niet voor kortetermijnoplossingen. ### Wat kun je zelf doen? Als professional kun je niet wachten tot de politiek het oplost. Kijk daarom naar wat er wél mogelijk is binnen jouw werkomgeving. Kun je taken anders verdelen? Kun je meer gebruikmaken van digitale behandelvormen? Of kun je samenwerken met andere disciplines om de druk te verlichten? En als je zelf op zoek bent naar zorg, wees dan niet bang om door te vragen. Vraag naar wachttijden, alternatieven en mogelijkheden voor blended care. Soms is er meer mogelijk dan je denkt. ### Een oproep aan beleidsmakers Dit is geen probleem dat vanzelf oplost. Het vraagt om moedige keuzes en structurele investeringen. Het schrappen van opleidingsplaatsen is op de korte termijn goedkoper, maar op de lange termijn veel duurder. Zeker wanneer we kijken naar de maatschappelijke kosten van onbehandelde psychische klachten. Laten we hopen dat het tij keert. Maar tot die tijd is het belangrijk dat we als professionals, cliënten en naasten het gesprek blijven voeren. Want de zorg in het Noorden verdient beter, en de mensen die ervan afhankelijk zijn ook.