Waarom de ggz in het Noorden steeds verder onder druk komt te staan

Margriet Bos · 2026-08-14

De geestelijke gezondheidszorg in het Noorden van Nederland staat al jaren onder druk. Wachtlijsten worden langer, teams raken overbelast en cliënten moeten steeds vaker naar andere regio's uitwijken. En nu blijkt er nog een extra probleem te zijn: het aantal opleidingsplaatsen voor gz-psychologen wordt geschrapt. Dat terwijl de vraag naar psychologische hulp juist blijft groeien. Het is een situatie die veel zorgprofessionals met lede ogen aanzien. Want wat betekent dit concreet voor de mensen die zorg nodig hebben? En wat kunnen we eraan doen? In dit artikel neem ik je mee in de problematiek, de gevolgen en mogelijke oplossingen. ### Wat is er precies aan de hand? Het tekort aan gz-psychologen is niet nieuw. Al jaren wordt er gewaarschuwd voor een dreigend personeelstekort in de ggz. Maar nu komen daar dus ook nog eens minder nieuwe opleidingsplekken bij. Dat betekent simpelweg: minder instroom, minder specialisten, en dus een nog grotere druk op de bestaande teams. De opleiding tot gz-psycholoog is intensief en duurt meerdere jaren. Het is een traject dat veel vraagt van de kandidaten, maar het levert wel de specialisten op die de ggz zo hard nodig heeft. Als die opleidingsplekken worden geschrapt, heeft dat directe gevolgen voor de toekomst van de zorg in het Noorden. ### De gevolgen voor cliënten en zorgteams De impact van dit tekort is groot. Voor cliënten betekent het vaak: - Langere wachtlijsten voor diagnostiek en behandeling - Minder continuïteit in de zorg doordat behandelaars wisselen - Een grotere afstand tot gespecialiseerde hulp, vooral in dunbevolkte gebieden Voor zorgteams zelf is de situatie ook zwaar. Bestaande medewerkers moeten meer taken op zich nemen, krijgen te maken met complexere casussen en ervaren steeds vaker burn-outklachten. Het is een vicieuze cirkel: hoe meer mensen uitvallen, hoe groter de druk op degenen die blijven. ### Waarom juist het Noorden? Het Noorden heeft te maken met specifieke uitdagingen. De regio is uitgestrekt, met relatief veel dunbevolkte gebieden. Dat maakt het lastiger om zorg dicht bij huis te organiseren. Daarnaast is de concurrentie met de Randstad groot: veel afgestudeerde psychologen vertrekken naar het westen van het land, waar de salarissen hoger liggen en de carrièrekansen groter zijn. Bovendien is de vergrijzing in het Noorden sterker dan elders. Dat betekent meer ouderen met complexe psychische problemen, terwijl het aantal beschikbare professionals juist afneemt. Een zorgelijke combinatie. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Als er niets verandert, zien we straks een situatie waarin de zorg in het Noorden nog verder verslechtert. Mensen die nu al lang moeten wachten op hulp, kunnen nog langer wachten. En dat heeft niet alleen gevolgen voor hun mentale gezondheid, maar ook voor de maatschappij als geheel. Want onbehandelde psychische problemen leiden vaak tot verzuim, schulden en andere maatschappelijke problemen. Het is dan ook essentieel dat er snel wordt gekeken naar alternatieven. Denk bijvoorbeeld aan: - Het herverdelen van opleidingsplaatsen over het hele land - Meer mogelijkheden voor zij-instromers met een relevante achtergrond - Investeren in e-health en digitale behandelvormen, zodat minder fysieke contactmomenten nodig zijn ### Wat kunnen zorgorganisaties zelf doen? Natuurlijk ligt er ook een taak bij de zorgorganisaties zelf. Zij kunnen bijvoorbeeld meer inzetten op het opleiden van eigen personeel, zodat medewerkers doorgroeien naar een functie als gz-psycholoog. Ook kunnen ze de samenwerking zoeken met andere organisaties in de regio, om kennis en capaciteit te delen. Daarnaast is het belangrijk om het vak aantrekkelijker te maken. Dat betekent niet alleen een goed salaris, maar ook goede begeleiding, een fijne werkcultuur en voldoende ontwikkelmogelijkheden. Want uiteindelijk draait het om mensen die met passie en toewijding hun werk doen. > "De ggz is geen fabriek waar je producten aflevert. Het gaat om mensen, met hun eigen verhaal, hun eigen pijn en hun eigen hoop. Die verdienen het dat er goed voor hen wordt gezorgd." ### De rol van de overheid De overheid heeft hierin een cruciale verantwoordelijkheid. Het schrappen van opleidingsplaatsen is een politieke keuze, en die keuze kan ook weer worden teruggedraaid. Het vraagt om lef en visie: durf te investeren in de toekomst van de ggz, ook al zijn de resultaten pas over jaren zichtbaar. Bovendien zou er meer aandacht moeten komen voor de regionale verschillen. Een landelijk beleid dat geen rekening houdt met de specifieke situatie in het Noorden, zal onvermijdelijk leiden tot meer ongelijkheid in de zorg. ### Tot slot De situatie in de ggz in het Noorden is zorgelijk, maar niet hopeloos. Er zijn genoeg mensen die zich dagelijks inzetten voor goede zorg, en er zijn genoeg ideeën om de problemen aan te pakken. Het is nu aan bestuurders, politici en zorgorganisaties om die ideeën ook echt om te zetten in daden. Want uiteindelijk gaat het om iets heel simpels: iedereen heeft recht op goede zorg, waar je ook woont. En dat recht mogen we niet opgeven, ook niet als het even tegenzit. Heb jij ervaring met de wachtlijsten in de ggz of werk je zelf in de zorg? Deel je verhaal. Het helpt om het probleem zichtbaar te maken en samen naar oplossingen te zoeken.