Waarom de ggz in het Noorden steeds verder vastloopt door opleidingsstop

Margriet Bos · 2026-08-14

De druk op de geestelijke gezondheidszorg in Noord-Nederland neemt met de dag toe. En de oorzaak is misschien wel harder dan de cijfers zelf: er komen simpelweg niet genoeg nieuwe gz-psychologen bij. Sterker nog, het aantal opleidingsplaatsen wordt geschrapt. Dat klinkt misschien als een bureaucratisch detail, maar het raakt elke inwoner die wacht op hulp. We praten hier niet over een abstract probleem. We praten over mensen die maanden langer moeten wachten op een intakegesprek. Over huisartsen die doorverwijzen naar zorg die er niet is. En over teams die overbelast raken omdat ze telkens weer een collega zien vertrekken zonder dat er iemand voor terugkomt. ### Wat gebeurt er precies in het Noorden? Het noorden van Nederland kent al jaren een tekort aan psychologen. De regio is groot, dunbevolkt en de zorgvraag is er niet minder dan in de Randstad. Sterker nog, door vergrijzing en toenemende eenzaamheid neemt de vraag eerder toe dan af. Nu blijkt dat ook de opleidingsplekken voor gz-psychologen worden geschrapt. Dat betekent dat de aanwas van nieuwe professionals stilvalt, terwijl de uitstroom gewoon doorgaat. Je hoeft geen rekenwonder te zijn om te zien dat dit een probleem is dat zichzelf versterkt. - Minder opleidingsplaatsen betekent minder nieuwe psychologen - Minder psychologen betekent langere wachtlijsten - Langere wachtlijsten betekent meer crisisgevallen - Meer crisisgevallen betekent meer druk op spoedzorg ### De gevolgen voor jou als zorgprofessional Als je zelf in de zorg werkt, herken je dit waarschijnlijk direct. Je ziet collega's overwerken, je ziet cliënten die afhaken omdat ze te lang moeten wachten, en je ziet de moedeloosheid toenemen binnen teams. Het is een vicieuze cirkel waar je moeilijk uitkomt. Vooral in de kleinere plaatsen in Groningen, Friesland en Drenthe wordt het probleem zichtbaar. Daar is de afstand tot gespecialiseerde zorg al groter, en nu dreigt die zorg ook nog eens verder weg te zakken. Patiënten moeten soms tientallen kilometers reizen voor een gesprek van een uur. En dat terwijl juist laagdrempelige hulp in de buurt zo belangrijk is. ### Waarom het schrappen van opleidingen extra pijnlijk is Het is een klassiek voorbeeld van bezuinigen op de verkeerde plek. Want ja, opleiden kost geld. Maar niet opleiden kost uiteindelijk veel meer. Denk aan de kosten van langdurige zorg, van verzuim en van mensen die volledig uitvallen omdat ze niet op tijd geholpen worden. Bovendien is het een kwestie van tijd. Een gz-psycholoog opleiden duurt jaren. Als we nu stoppen, voelen we dat over drie, vier of vijf jaar nog steeds. Het is dus niet iets wat je snel kunt herstellen. Elke plek die nu geschrapt wordt, is een plek die we later duur moeten terugkopen. ### Wat er nodig is om de zorg overeind te houden Er is geen simpele oplossing, maar er zijn wel richtingen die we op kunnen. Allereerst is het belangrijk dat de regio's zelf meer zeggenschap krijgen over opleidingscapaciteit. De behoefte in het Noorden is anders dan in de stad, en daar moet het beleid op worden aangepast. Daarnaast zouden we slimmer kunnen kijken naar welke zorg nu écht door een gz-psycholoog moet worden gedaan. Sommige taken kunnen prima worden overgenomen door andere professionals, zoals verpleegkundig specialisten of coaches. Dat ontlast de psychologen en zorgt ervoor dat zij zich kunnen richten op de complexe gevallen. > "Elke opleidingsplek die nu verdwijnt, is een wachtkamer die later voller raakt." ### De rol van preventie en vroegsignalering We kunnen ook meer inzetten op preventie. Hoe eerder we problemen signaleren, hoe minder zwaar de zorg uiteindelijk hoeft te zijn. Dat vraagt om investeringen in de eerste lijn, in scholen en in buurtteams. Daar ligt een kans, maar dan moeten we daar wel nu in investeren in plaats van later in de duurdere zorg. Het is begrijpelijk dat gemeenten en zorginstellingen onder druk staan. Maar de keuze om opleidingsplaatsen te schrappen is er een die we ons nog lang zullen herinneren. Niet omdat het zo'n groot nieuws was, maar omdat de gevolgen zo voelbaar zijn. ### Een oproep aan beleidsmakers Als er één ding duidelijk is, dan is het dat we niet kunnen blijven bezuinigen op de opleiding van zorgprofessionals. Het is de basis van alles wat we in de zorg beloven. Zonder goede opleidingen geen goede zorg, zonder goede zorg geen gezonde samenleving. Laten we kijken naar wat er nodig is in plaats van wat er toevallig over is. De mensen in het Noorden verdienen hetzelfde recht op tijdige en kwalitatief goede geestelijke gezondheidszorg als iedereen in Nederland. En dat begint met het opleiden van de mensen die die zorg moeten gaan bieden.