Waarom de ggz in het Noorden nog verder onder druk komt te staan

Margriet Bos · 2026-08-14

De geestelijke gezondheidszorg in het noorden van Nederland staat al geruime tijd onder druk. Wachtlijsten lopen op, zorgverleners hebben overvolle agenda's en patiënten moeten steeds langer wachten op de juiste hulp. En nu dreigt er een nieuw probleem: het schrappen van opleidingsplaatsen voor gz-psychologen. Dat kan de zorg in de regio nog verder op slot zetten. Het is een ontwikkeling die veel zorgverleners met zorg bekijken. Want als er straks minder nieuwe psychologen bijkomen, wie gaat dan al die mensen helpen die nu al maanden op een intake wachten? Het antwoord is simpel: niemand. En dat terwijl de vraag naar psychische hulp juist blijft groeien. ### De kern van het probleem Het tekort aan gz-psychologen is niet nieuw. Al jaren is er een structureel gebrek aan deze specialisten, vooral buiten de Randstad. Het Noorden heeft het hierbij extra zwaar. De afstand tot opleidingscentra is groter, de salarissen liggen vaak lager en de werkdruk is hoog. Daardoor vertrekken veel psychologen na hun opleiding naar het westen van het land. Het schrappen van opleidingsplaatsen maakt dit probleem alleen maar groter. Minder opleidingsplaatsen betekent minder nieuwe instroom. En minder instroom betekent dat de bestaande teams nog meer werk op hun bordje krijgen. Het is een vicieuze cirkel die moeilijk te doorbreken is. ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor mensen die wachten op psychische hulp, heeft dit directe gevolgen. Denk aan: - Langere wachttijden voor intakegesprekken en behandelingen - Minder behandeluren per patiënt, omdat de tijd verdeeld moet worden - Meer druk op huisartsen, die nu vaker zelf psychische klachten moeten opvangen - Een groter risico op verergering van klachten, omdat hulp te laat komt Die gevolgen zijn niet alleen vervelend, ze zijn ook duur. Want hoe langer iemand wacht, hoe complexer de behandeling vaak wordt. En dat kost uiteindelijk meer geld en meer tijd. ### Waarom het Noorden extra kwetsbaar is Het Noorden heeft te maken met specifieke uitdagingen die de regio extra kwetsbaar maken. De bevolking is er gemiddeld ouder, de afstanden zijn groter en er zijn minder zorgaanbieders. Daardoor is de zorg er duurder om te organiseren en moeilijker om toegankelijk te houden. Daar komt nog bij dat de regio moeite heeft om nieuwe zorgverleners aan te trekken. Jongeren die afstuderen aan de universiteit in Groningen of Leeuwarden kiezen vaak voor een baan in de Randstad, waar meer carrièremogelijkheden zijn. Het Noorden blijft achter met een vergrijzend personeelsbestand en steeds minder jonge aanwas. ### Wat er moet gebeuren Er zijn gelukkig wel oplossingen denkbaar. De belangrijkste is simpel: investeer in opleidingsplaatsen, juist in de regio's waar de nood het hoogst is. Dat betekent niet alleen meer plekken, maar ook betere begeleiding en een aantrekkelijker werkklimaat. Daarnaast zouden zorginstellingen meer kunnen samenwerken. Door kennis en mensen te delen, kan de regio efficiënter werken. Ook digitale zorg kan een rol spelen. Online behandelingen en e-health-toepassingen kunnen de druk op fysieke zorglocaties verlichten, zeker in dunbevolkte gebieden. ### Een oproep aan beleidsmakers Het is nu tijd voor actie, niet voor nog meer rapporten en overleggen. De zorg in het Noorden verdient structurele aandacht en structurele investeringen. Want zonder voldoende gz-psychologen blijft de zorg onder druk staan en blijven te veel mensen wachten op hulp die ze hard nodig hebben. We kunnen het ons niet veroorloven om nog langer te wachten. Elke opleidingsplaats die nu geschrapt wordt, is een gemiste kans voor de toekomst van de geestelijke gezondheidszorg in het Noorden. Laten we daarom investeren in mensen, in opleidingen en in een zorgsysteem dat klaar is voor de toekomst.