Waarom de ggz in het Noorden nog verder onder druk komt te staan

Margriet Bos · 2026-08-14

De geestelijke gezondheidszorg in Noord-Nederland staat al jaren onder flinke spanning. Nu blijkt dat het tekort aan gz-psychologen verder oploopt en opleidingsplaatsen worden geschrapt, wordt de situatie er niet beter op. Wat betekent dit concreet voor mensen die wachten op hulp? En waarom gebeurt dit juist nu? Het is een probleem dat zich niet van de ene op de andere dag heeft ontwikkeld. Al langer horen we verhalen over lange wachtlijsten, overbelaste teams en mensen die tussen wal en schip vallen. Maar het schrappen van opleidingsplaatsen voelt als een nieuwe klap. Want zonder nieuwe aanwas van gz-psychologen wordt het gat in de zorg alleen maar groter. ### De kern van het probleem Het tekort aan gz-psychologen is niet nieuw, maar de urgentie neemt toe. In het Noorden is de zorgspreiding anders dan in de Randstad. Afstanden zijn groter, voorzieningen liggen verder uit elkaar en het personeel is lastiger te vinden. Dat maakt de regio kwetsbaar. - Er zijn te weinig afgestudeerde gz-psychologen om de vraag bij te benen. - Opleidingsplaatsen worden geschrapt, waardoor de instroom verder afneemt. - Bestaande teams raken overbelast, wat leidt tot meer uitval en verloop. Dit is geen theoretisch probleem. Het gaat om mensen die nu geen hulp krijgen, of pas na maanden wachten. En dat terwijl vroeg ingrijpen juist zoveel verschil kan maken. ### Wat betekent dit voor de regio? In het Noorden wonen relatief veel ouderen, en de zorgvraag neemt toe. Tegelijkertijd is het aanbod van psychologische hulp er beperkter dan in andere delen van het land. Dat zorgt voor een ongelijke verdeling die steeds meer voelbaar wordt. Neem bijvoorbeeld iemand met depressieve klachten die door de huisarts wordt doorverwezen. Die persoon kan zomaar een half jaar wachten op een intake. In de tussentijd verergeren de klachten vaak. Dat is niet alleen menselijk verdrietig, het kost de maatschappij ook meer geld omdat de zorgvraag uiteindelijk zwaarder wordt. ### Waarom worden opleidingsplaatsen geschrapt? Het klinkt tegenstrijdig: aan de ene kant is er een groot tekort, aan de andere kant worden opleidingsplaatsen juist verminderd. De redenen zijn complex. Budgetten spelen een rol, maar ook de capaciteit van opleiders en instellingen om begeleiding te bieden. Er zijn simpelweg niet genoeg plekken waar stagiaires en basispsychologen goed begeleid kunnen worden. Daar komt bij dat de zorg in het Noorden te maken heeft met bezuinigingen. Instellingen moeten keuzes maken, en opleiden is duur. Het is een kortetermijnbesparing die op de lange termijn duurder uitpakt. Maar dat maakt het voor beleidsmakers niet makkelijker om nu te investeren. > "Zonder opleidingsplaatsen geen nieuwe gz-psychologen. Zonder gz-psychologen geen zorg. Het is een vicieuze cirkel die we moeten doorbreken." ### Wat kan er wel gedaan worden? Er zijn gelukkig initiatieven die hoop geven. Sommige zorginstellingen zetten in op zij-instroom: mensen met een andere achtergrond die omscholen naar de ggz. Andere regio's experimenteren met taakherschikking, waarbij bijvoorbeeld praktijkondersteuners meer taken krijgen. Ook technologie kan een rol spelen. Online behandelingen en e-health-toepassingen kunnen de druk op fysieke afspraken verlichten. Maar laten we eerlijk zijn: dat is geen vervanging voor persoonlijk contact. Het is een aanvulling, geen oplossing voor het hele probleem. ### De rol van de politiek Uiteindelijk ligt de bal ook bij de politiek. Er moeten structurele keuzes worden gemaakt over hoe we de ggz in Nederland willen inrichten. Niet alleen voor de Randstad, maar ook voor de regio's. Want zorg is een basisrecht, ongeacht waar je woont. Het is te hopen dat de urgentie nu echt wordt gevoeld. De cijfers liegen er niet om, en de verhalen uit de praktijk zijn soms schrijnend. We kunnen niet blijven wachten tot het probleem zichzelf oplost, want dat gebeurt niet. ### Een oproep aan iedereen die betrokken is Of je nu zorgverlener bent, bestuurder, of iemand die zelf wacht op hulp: laat je stem horen. Deel je ervaringen, maak problemen bespreekbaar en blijf aandacht vragen voor dit onderwerp. Alleen door samen op te trekken kunnen we ervoor zorgen dat de ggz in het Noorden overeind blijft. De komende jaren worden cruciaal. Er moet geïnvesteerd worden in opleidingen, in begeleiding en in werkplezier. Want zonder goede zorg voor de zorgverleners zelf, kunnen zij ook niet goed voor anderen zorgen. Het is een keten die sterk staat als alle schakels meedoen. Laten we hopen dat de urgentie nu echt wordt gevoeld. De mensen die wachten op hulp verdienen beter. En de regio verdient een zorgsysteem dat toekomstbestendig is. Het is tijd voor actie, niet voor nog meer rapporten en overleggen.