Waarom de ggz in het Noorden steeds verder vastloopt

Margriet Bos · 2026-08-14

De geestelijke gezondheidszorg in Noord-Nederland staat zwaar onder druk. Het tekort aan gz-psychologen is nijpend, en de recente beslissing om opleidingsplaatsen te schrappen maakt de situatie alleen maar erger. Voor wie nu een beroep doet op psychische hulp in Groningen, Friesland of Drenthe, kan dat betekenen: langer wachten, minder keuze en meer spanning. Maar hoe is het zover gekomen? En belangrijker: wat betekent dit voor jou of je naasten die zorg nodig hebben? Het is een probleem dat niet van vandaag of gisteren is. Al jaren waarschuwen zorgorganisaties in het Noorden voor de krapte op de arbeidsmarkt. Maar nu de opleidingsplekken worden verminderd, lijkt de bodem van het vat in zicht. Het is alsof je een emmer water probeert te vullen terwijl de gaten erin steeds groter worden. ### De kern van het probleem: te weinig gz-psychologen Een gz-psycholoog (gezondheidszorgpsycholoog) is vaak de spil in de geestelijke gezondheidszorg. Zij behandelen mensen met uiteenlopende klachten, van angst en depressie tot complexe trauma's. Zonder hen draait de zorg niet. En juist die groep is schaars in het Noorden. De cijfers liegen er niet om: - Het aantal vacatures voor gz-psychologen in Noord-Nederland is de afgelopen twee jaar met bijna 40 procent gestegen. - De gemiddelde wachttijd voor een intakegesprek bij een ggz-instelling in de regio is opgelopen tot meer dan 12 weken. - In sommige delen van Drenthe en Groningen is er zelfs sprake van een volledige opnamestop voor bepaalde behandelingen. Dat betekent dat mensen die dringend hulp nodig hebben, soms maanden moeten wachten. En dat terwijl vroege interventie juist zo belangrijk is. Hoe langer iemand wacht, hoe complexer de problematiek vaak wordt. ### Opleidingsplaatsen schrappen: een stap terug De beslissing om het aantal opleidingsplaatsen voor gz-psychologen te verminderen, komt op het slechtst mogelijke moment. Terwijl de vraag naar zorg groeit, krimpt de aanvoer van nieuwe professionals. Het is een paradox die veel zorgverleners hoofdpijn bezorgt. De redenen voor het schrappen zijn divers: budgettaire beperkingen, onduidelijkheid over toekomstige financiering en een gebrek aan opleiders die zelf ook onder hoogspanning staan. Maar het resultaat is helder: de zorg in het Noorden komt nog verder onder druk te staan. > "We leiden mensen op voor een vak dat ze straks niet kunnen uitoefenen omdat er simpelweg te weinig collega's zijn. Dat demotiveert enorm." – Een opleider uit Groningen, anoniem. ### De gevolgen voor de regio Noord-Nederland heeft te maken met specifieke uitdagingen. De regio is dunbevolkt, afstanden zijn groot en het openbaar vervoer is beperkt. Voor ouderen of mensen met mobiliteitsproblemen is het lastig om naar een behandelcentrum te reizen. En nu de zorg verder onder druk staat, wordt dat probleem alleen maar groter. Daarnaast is er een tekort aan huisartsen. Die vangen nu veel signalen op, maar kunnen niet de specialistische zorg bieden die nodig is. Zo ontstaat een domino-effect: de huisarts verwijst door, maar de ggz kan niet opnemen. De druk stapelt zich op. ### Wat kun je zelf doen? Als je wacht op zorg of iemand kent die dat doet, zijn er een paar dingen die kunnen helpen: - **Blijf in contact met je huisarts.** Die kan je doorverwijzen naar alternatieve vormen van hulp, zoals een POH-GGZ (praktijkondersteuner) of online therapie. - **Maak gebruik van zelfhulpmiddelen.** Er zijn betrouwbare online programma's voor bijvoorbeeld angst en depressie, zoals kleurrijke oefeningen en dagboeken die je thuis kunt doen. - **Stel je flexibel op.** Soms is een behandeling op afstand mogelijk via videobellen. Dat kan de wachttijd verkorten. Het is niet ideaal, maar het kan het verschil maken tussen maanden wachten of eerder geholpen worden. ### De toekomst van de ggz in het Noorden De vraag is nu: hoe gaan we dit oplossen? Er zijn geen eenvoudige antwoorden. Meer investeren in opleidingen is een logische stap, maar dat kost tijd. En tijd is precies wat er niet is. Sommige experts pleiten voor een regionale aanpak, waarbij ziekenhuizen, ggz-instellingen en gemeenten samenwerken om zorg dichter bij huis te organiseren. Anderen zien kansen in technologie, zoals slimme apps die mensen ondersteunen tussen behandelingen door. Wat de oplossing ook wordt, één ding is zeker: de zorg in het Noorden heeft dringend behoefte aan een steuntje in de rug. Niet alleen voor de professionals die onder hoogspanning werken, maar vooral voor de mensen die afhankelijk zijn van hun zorg. Het is tijd dat de beslissers in Den Haag en de regio de urgentie inzien. Want een regio die geen goede geestelijke gezondheidszorg kan bieden, verliest niet alleen aan kwaliteit van leven. Het verliest ook zijn veerkracht. En dat kunnen we ons niet veroorloven.