Ggz: Lichte zorg faalt, wat nu?

Margriet Bos · 2026-08-17

Hé, laten we het eens hebben over iets belangrijks: onze geestelijke gezondheidszorg, de ggz. Je hoort vaak dat 'lichte' zorg de oplossing is om te voorkomen dat mensen later 'zwaardere' zorg nodig hebben, toch? Nou, hoogleraar Patrick Jeurissen trekt dat dogma flink in twijfel. En eerlijk gezegd, hij heeft een punt. De gedachte was mooi, maar in de praktijk blijkt het lang niet altijd te werken zoals we hoopten. ### Het probleem met 'lichte' zorg Wat is er dan precies aan de hand? Het idee achter lichte zorg – denk aan korte trajecten, online therapie of laagdrempelige gesprekken – is dat je vroegtijdig ingrijpt. Zo voorkom je dat klachten erger worden en iemand uiteindelijk complexe, langdurige behandelingen nodig heeft. Dat klinkt logisch, en voor sommigen werkt het ook fantastisch. Maar voor een groeiende groep mensen is het gewoon niet genoeg. Je kunt niet alle problemen oplossen met een paar gesprekken of een online module. Soms zit het dieper, veel dieper. Stel je voor: je hebt een lek in je dak. Je kunt er een emmer onder zetten (lichte zorg), maar als je de oorzaak niet aanpakt, blijft het lekken. Uiteindelijk heb je een veel grotere reparatie nodig dan wanneer je direct de bron van het probleem had aangepakt. Dat is een beetje wat er in de ggz gebeurt. Door te veel te focussen op die snelle, lichte oplossingen, schuiven we grotere problemen soms voor ons uit, waardoor ze uiteindelijk alleen maar erger worden. En dat is niet alleen frustrerend voor de patiënt, maar ook ontzettend duur voor de maatschappij. ### Waarom de zware ggz meer aandacht verdient Jeurissen pleit er daarom voor om weer meer tijd en, heel belangrijk, meer geld te steken in de zware ggz. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, want we willen toch juist bezuinigen? Maar als we de zware zorg verwaarlozen, ontstaan er enorme wachtlijsten. En die wachtlijsten zijn funest. Mensen die al kwetsbaar zijn, moeten maanden, soms zelfs langer dan een jaar, wachten op de hulp die ze zo hard nodig hebben. In die periode kunnen hun klachten exponentieel toenemen, waardoor de behandeling uiteindelijk veel intensiever en kostbaarder wordt. Het is een vicieuze cirkel. Door te bezuinigen op de zware ggz, creëren we een situatie waarin mensen langer moeten wachten, zieker worden, en uiteindelijk nóg zwaardere zorg nodig hebben. Dat is niet efficiënt, en het is al helemaal niet humaan. Het is alsof je een brand probeert te blussen met een gieter, terwijl je een brandweerslang nodig hebt. ### De impact van wachtlijsten Die wachtlijsten zijn echt een drama. Mensen die al worstelen met ernstige psychische problemen, worden in de steek gelaten. Dit kan leiden tot: * **Verergering van klachten:** Depressies worden dieper, angststoornissen nemen toe, en psychoses kunnen vaker voorkomen. * **Sociale isolatie:** Door hun klachten trekken mensen zich terug, verliezen ze hun baan of studie, en raken ze hun sociale contacten kwijt. * **Fysieke gezondheidsproblemen:** Langdurige stress en psychische problemen hebben een negatieve impact op de fysieke gezondheid. * **Hogere maatschappelijke kosten:** Denk aan uitkeringen, ziekenhuisopnames en, in het ergste geval, dakloosheid. Het is duidelijk dat we hier een andere aanpak nodig hebben. Jeurissen stelt dat een investering in de zware ggz de wachtlijsten zou kunnen verkorten. En dat is niet zomaar een idee; het is een strategie die op lange termijn zowel menselijk als economisch voordeel oplevert. Door mensen sneller de juiste, intensieve hulp te bieden, voorkomen we dat ze verder afglijden en uiteindelijk nóg meer zorg nodig hebben. ### Wat nu? Een oproep tot discussie De discussie die Jeurissen aanwengelt, is cruciaal. Moeten we ons huidige beleid herzien? Is het dogma van 'lichte zorg voorkomt erger' in zijn huidige vorm achterhaald? Het lijkt erop dat we een balans moeten vinden. Lichte zorg heeft zeker zijn plaats, maar niet als een one-size-fits-all oplossing. Er moet voldoende capaciteit en expertise zijn voor de mensen die direct zware, gespecialiseerde hulp nodig hebben. Wat vind jij hiervan? Ben je het eens met Jeurissen dat de focus te veel op lichte zorg ligt en dat we meer moeten investeren in de zware ggz? Jouw mening telt! Laten we hierover in gesprek gaan, want de geestelijke gezondheid van onze samenleving is van onschatbare waarde. Het is tijd om kritisch te kijken naar wat werkt en wat niet, en om te durven kiezen voor een aanpak die écht helpt, ook al lijkt die op het eerste gezicht duurder. Op de lange termijn betalen we de rekening sowieso, dus laten we die dan op een zo effectief mogelijke manier opmaken.