Gezondheid is van ons allemaal: Waarom elk ministerie 1% moet investeren

Margriet Bos · 2026-10-06

### Een nieuwe kijk op gezondheidsbeleid Stel je voor: een samenleving waarin gezondheid niet alleen de verantwoordelijkheid is van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), maar van alle ministeries. Dat is de visie van Sjaak Wijma en René Héman. Zij pleiten voor een duidelijke route naar 'health in all policies' (HIAP), waarbij gezondheid wordt meegenomen in alle beleidsterreinen. Volgens hen ontbreekt zo'n route nog, terwijl lokale initiatieven die gezondheid bevorderen als paddenstoelen uit de grond schieten. > “Gezondheid is niet van VWS, het is van ons allemaal.” Deze uitspraak van Wijma en Héman raakt de kern. Gezondheid wordt beïnvloed door veel meer dan alleen zorg. Denk aan onderwijs, werkgelegenheid, ruimtelijke ordening, milieu en zelfs financiën. Als we echt willen dat mensen gezonder leven, moeten we verder kijken dan de spreekkamer van de huisarts. ### Lokale initiatieven verdienen ruimte Overal in het land zijn er buurtprojecten die mensen stimuleren om te bewegen, gezonder te eten of elkaar te ondersteunen. Deze initiatieven hebben vaak een positief effect op de gezondheid van deelnemers. Toch lopen ze tegen bureaucratische obstakels aan of krijgen ze te weinig financiële steun. Wijma en Héman vinden dat deze projecten een vrije experimenteerruimte moeten krijgen. Ze moeten kunnen leren en groeien zonder verstrikt te raken in regels. - Buurttuinen waar mensen samen groenten verbouwen en meer bewegen. - Wandelgroepen voor ouderen die eenzaamheid tegengaan en de conditie verbeteren. - Voedselbanken die naast eten ook kookworkshops aanbieden. Deze voorbeelden laten zien dat gezondheid op lokaal niveau wordt gemaakt. Het is zonde om die energie niet te benutten. ### Alle ministeries aan de bak Het voorstel van Wijma en Héman is ambitieus: elk ministerie zou 1 procent van zijn begroting moeten reserveren voor gezondheidsbevordering. Dat klinkt misschien veel, maar bedenk dat gezondheid een voorwaarde is voor alles. Zonder gezonde inwoners functioneert de economie niet, stijgen de zorgkosten en neemt de arbeidsproductiviteit af. Door te investeren in gezondheid, besparen we elders kosten. Bovendien zorgt deze aanpak voor een breder draagvlak. Als het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat meebetaalt aan veilige fietsroutes, draagt dat bij aan meer beweging en minder verkeersslachtoffers. Als het ministerie van Onderwijs investeert in gezonde schoolkantines, leren kinderen meteen goede eetgewoonten. Zo wordt gezondheid een vanzelfsprekend onderdeel van alle beleid. ### Hoe nu verder? De oproep van Wijma en Héman is een wake-upcall. Het is tijd om gezondheid niet langer als een apart domein te zien, maar als een gezamenlijke missie. Dat vraagt om lef en samenwerking. Gelukkig zijn er al veel mooie initiatieven. Laten we die koesteren en uitbouwen. Want zoals zij zeggen: gezondheid is van ons allemaal. En dat betekent dat we er ook allemaal iets aan kunnen doen.