Gezondheid is van ons allemaal: zo werkt health in all policies écht

Margriet Bos · 2026-10-06

### Health in all policies: mooie woorden, maar waar blijft de route? Je hoort het steeds vaker: health in all policies. Het idee dat gezondheid niet alleen een zaak is van het ministerie van VWS, maar van alle ministeries. Mooi principe. Alleen... hoe dan? Want een duidelijke route ontbreekt nog. Ondertussen borrelt het in de samenleving van lokale initiatieven die gezondheid bevorderen. Buurtmoestuinen, wandelgroepen, ontmoetingsplekken. Stuk voor stuk pareltjes. Maar ze blijven vaak klein en versnipperd. Sjaak Wijma en René Héman trekken daarom aan de bel. Hun boodschap is helder: geef die initiatieven de ruimte. Laat ze experimenteren. En zorg dat elk ministerie 1 procent van zijn begroting reserveert voor gezondheid. Klinkt radicaal? Misschien. Maar volgens hen is het nodig. Want zoals Wijma zegt: "Gezondheid is niet van VWS, het is van ons allemaal." ### Waarom 1 procent zo'n groot verschil maakt Stel je voor: elk departement draagt een klein beetje bij. Infrastructuur, onderwijs, ruimtelijke ordening, sociale zaken. Overal wordt gezondheid meegewogen. Dat betekent niet dat elke minister opeens doktertje gaat spelen. Wel dat bij elke beslissing de vraag wordt gesteld: wat doet dit met de gezondheid van mensen? Die 1 procent is geen sigaar uit eigen doos. Het is een investering in preventie. En preventie verdient zich dubbel en dwars terug. Denk aan minder zorgkosten, minder ziekteverzuim, meer mensen die fit blijven. Volgens schattingen kan elke euro die je in preventie steekt, zich tot wel drievoudig terugbetalen. Geen rocket science, toch? Toch blijft het lastig. Want gezondheid is geen prioriteit in de begrotingen van de meeste ministeries. Het is een bijzaak. En dat terwijl gezondheid de basis is van alles: werk, onderwijs, participatie. Zonder gezondheid geen welvaart. ### Lokale initiatieven verdienen een podium Wat me opvalt als ik door het land reis: overal zijn mensen bezig. In Utrecht een buurtkookclub voor ouderen. In Friesland een wandelgroep voor mensen met diabetes. In Limburg een project waarbij jongeren ouderen helpen met de computer. Allemaal gezondheidsbevordering in de praktijk. Maar deze initiatieven worstelen met regelgeving. Ze krijgen geen vergunning. Ze missen financiering. Of ze verdrinken in bureaucratie. Zonde, want juist deze kleinschalige projecten bereiken mensen die de reguliere zorg niet bereikt. > "De samenleving is de grootste zorgverlener van Nederland. Laten we daar dan ook naar handelen." – Sjaak Wijma ### Hoe dan wel? Drie praktische stappen - **Geef experimenteerruimte.** Laat gemeenten en initiatieven afwijken van regels als dat gezondheid bevordert. Een soort sandbox voor gezondheid. - **Reserveer 1 procent per ministerie.** Niet als los potje, maar structureel in de begroting. Zo wordt health in all policies geen papieren tijger. - **Meet wat werkt.** Deel successen en fouten. Alleen zo leren we wat echt bijdraagt aan een gezonder Nederland. ### Wat betekent dit voor jou? Misschien denk je: mooi verhaal, maar wat heb ik eraan? Als professional in de ouderenzorg of als mantelzorger? Best veel. Want health in all policies gaat ook over persoonlijke alarmering, over valpreventie, over eenzaamheid aanpakken. Het gaat over keuzes die we samen maken. Als we gezondheid echt centraal stellen, verandert er iets. Dan komt er geld vrij voor preventie. Dan krijgen lokale initiatieven lucht. Dan wordt persoonlijk alarm voor senioren niet gezien als kostenpost, maar als investering in zelfredzaamheid. Het is tijd om die 1 procent te omarmen. Niet omdat het moet, maar omdat het werkt. Gezondheid is van ons allemaal. Laten we er dan ook allemaal aan bijdragen.