Gezondheid is van ons allemaal: 1% van elke begroting voor preventie?

Margriet Bos · 2026-10-06

### Het roer moet om: van zorg naar gezondheid Stel je voor: elke minister denkt bij elke beslissing na over gezondheid. Dat klinkt logisch, toch? Toch gebeurt het nog veel te weinig. Sjaak Wijma en René Héman, beiden ervaren bestuurders in de zorg, vinden dat het anders moet. "Health in all policies is veel te grote opgave voor VWS alleen," zeggen ze. En ze hebben een punt. Op dit moment borrelt het in de samenleving van lokale initiatieven die gezondheid bevorderen. Buurtmoestuinen, wandelgroepen, gezonde schoolkantines – je ziet het overal. Maar een duidelijke route ontbreekt. De overheid zou deze initiatieven de ruimte moeten geven om te experimenteren, zonder meteen te verzanden in regels en bureaucratie. ### 1 procent voor gezondheid Wijma en Héman doen een opvallende suggestie: alle ministeries zouden 1 procent van hun begroting moeten reserveren voor gezondheidsbevordering. Dat betekent dat niet alleen VWS, maar ook Infrastructuur, Onderwijs, Sociale Zaken en zelfs Defensie bijdragen aan een gezonder Nederland. "Gezondheid is niet van VWS, het is van ons allemaal," benadrukken ze. > "Gezondheid is niet van VWS, het is van ons allemaal." Dat is nogal wat. Maar als je erover nadenkt, is het eigenlijk heel logisch. Gezondheid wordt niet alleen in het ziekenhuis bepaald. Het gaat om schone lucht, veilige fietspaden, gezonde voeding op school, werkdruk en noem maar op. Elk ministerie raakt gezondheid, of het nu gaat om ruimtelijke ordening of belastingen. ### Waarom dit belangrijk is voor senioren Voor ouderen is dit extra relevant. Zij hebben vaak meer zorg nodig, maar willen ook zo lang mogelijk zelfstandig blijven. Persoonlijke alarmsystemen kunnen daarbij helpen, maar voorkomen is beter dan genezen. Als we inzetten op preventie – van valpreventie tot eenzaamheidsbestrijding – kunnen we de druk op de zorg verlagen en de kwaliteit van leven verhogen. Denk aan eenzaamheid onder ouderen. Dat is niet alleen een sociaal probleem, het heeft ook enorme gevolgen voor de gezondheid. Lokale initiatieven zoals buurtontmoetingsplekken kunnen een verschil maken. Maar dan moet er wel ruimte zijn om te experimenteren. Nu verdwijnt goede ideeën vaak in een doolhof van subsidies en regels. ### Hoe dan wel? Wijma en Héman pleiten voor een vrije experimenteerruimte. Laat gemeenten en organisaties zelf komen met oplossingen. Geef ze een budget en kijk wat werkt. Dat betekent niet dat er geen verantwoording hoeft te zijn, maar wel dat we niet alles vooraf dichttimmeren. - **Durf los te laten:** geef initiatieven het vertrouwen en de middelen om te groeien. - **Denk breder dan zorg:** gezondheid zit in alles wat we doen. - **Investeer in preventie:** elke euro die je nu uitgeeft, verdien je later terug. Natuurlijk zijn er uitdagingen. Hoe meet je succes? Hoe zorg je dat het geld goed besteed wordt? Maar dat zijn vragen die we onderweg kunnen oplossen. Het belangrijkste is dat we beginnen. ### Een oproep aan professionals Als professional in de ouderenzorg of persoonsalarmering zie je dagelijks wat wel en niet werkt. Jouw stem telt. Denk mee, experimenteer en deel je successen. Want gezondheid is van ons allemaal – en dat begint bij jou. Laten we niet wachten op Den Haag. Pak die ruimte, start dat initiatief en maak het verschil. Want zoals Wijma en Héman zeggen: het is te groot voor VWS alleen. Gelukkig hoeft dat ook niet.