Gezondheid is van ons allemaal: Waarom 1% van elke begroting het verschil maakt

Margriet Bos · 2026-10-06

### Een nieuwe kijk op gezondheid: niet alleen voor VWS Stel je voor: elke keer dat we een beslissing nemen – of het nu gaat om stadsplanning, onderwijs of vervoer – houden we rekening met de impact op onze gezondheid. Dat is het idee achter 'Health in All Policies' (HIAP). Maar volgens Sjaak Wijma en René Héman, twee vooraanstaande stemmen in de gezondheidssector, is dat nog ver weg. "Een duidelijke route ontbreekt," zeggen ze. En dat terwijl er in de samenleving talloze lokale initiatieven bloeien die onze gezondheid bevorderen. > "Gezondheid is niet van VWS, het is van ons allemaal." – Sjaak Wijma en René Héman Die uitspraak raakt de kern. Gezondheid is geen geïsoleerd domein van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het is verweven met alles wat we doen. Daarom pleiten Wijma en Héman voor een radicale verschuiving: alle ministeries zouden 1 procent van hun begroting moeten reserveren voor gezondheidsbevordering. ### Waarom 1 procent zo krachtig is Een procent klinkt misschien weinig, maar stel je voor wat er gebeurt als elke overheidsuitgave een gezonde samenleving als randvoorwaarde heeft. Denk aan wegen die veiliger worden voor fietsers, scholen die gezonde maaltijden aanbieden, of wijken die groener en socialer worden ingericht. Het gaat niet om extra geld, maar om een andere manier van denken. Door 1 procent van elke begroting te oormerken voor gezondheid, creëer je een vliegwiel. - **Preventie wordt de norm:** In plaats van ziektes achteraf te behandelen, investeren we in gezondheid vooraf. - **Samenwerking tussen ministeries:** Infrastructuur, Onderwijs, Sociale Zaken – ze gaan allemaal bijdragen aan een gezonder Nederland. - **Lokale initiatieven krijgen ruimte:** Buurtprojecten die bewegen stimuleren of eenzaamheid aanpakken, kunnen rekenen op structurele steun. Het mooie is: dit kost geen extra geld. Het is een kwestie van prioriteren. En wie wil dat nu niet? Een gezonde bevolking betekent minder zorgkosten, meer productiviteit en vooral meer levenskwaliteit. ### De uitdagingen op weg naar HIAP Natuurlijk is het niet simpel. Ministeries werken vaak in silo's. Elk heeft zijn eigen doelen en budgetten. Hoe zorg je ervoor dat gezondheid overal prioriteit krijgt? Wijma en Héman pleiten voor een vrije experimenteerruimte. Laat lokale overheden en organisaties zelf uitproberen wat werkt. De overheid moet faciliteren, niet dicteren. Bovendien is er meer nodig dan alleen geld. Het vraagt om een cultuurverandering. Ambtenaren moeten leren om gezondheidseffecten mee te wegen in elke beslissing. Dat betekent nieuwe vaardigheden, nieuwe samenwerkingsverbanden en vooral: lef. ### Wat betekent dit voor jou? Misschien denk je: dit gaat over grote politieke keuzes, wat heb ik daarmee te maken? Alles. Want uiteindelijk bepaalt dit beleid hoe jouw wijk eruitziet, hoe jouw kinderen opgroeien en hoe jouw ouders oud worden. Gezondheid is geen abstract ideaal; het is de lucht die je inademt, het voedsel dat je eet, de ruimte waarin je beweegt. Als professional in de ouderenzorg of persoonsalarmering zie je dagelijks hoe belangrijk een gezonde leefomgeving is. Valpreventie, eenzaamheidsbestrijding, toegankelijke zorg – het zijn allemaal onderdelen van een groter geheel. Door HIAP serieus te nemen, krijgen die inspanningen een stevige basis. ### Hoe nu verder? Wijma en Héman roepen op tot actie. Wacht niet op Den Haag. Begin in je eigen omgeving. Organiseer een buurtinitiatief, vraag aandacht voor gezondheid in je gemeente, of deel dit verhaal. Want zoals ze zelf zeggen: "Gezondheid is van ons allemaal." En dat begint bij jou. Laten we samen bouwen aan een Nederland waarin gezondheid niet iets is wat je toevallig overkomt, maar iets wat we bewust creëren. Elke dag opnieuw.