Waarom gezondheid beschermen slimme economie is, niet alleen zorg

Margriet Bos · 2026-10-22

Je hoort het steeds vaker: onze gezondheid gaat achteruit, en dat kost ons allemaal geld. Maar wat als ik je vertel dat gezondheid niet alleen een zorgkwestie is, maar vooral een economische? Dat is precies wat Jochen Mierau, hoogleraar economie van de volksgezondheid aan het UMCG en de RUG, al jaren betoogt. ### De kanarie in de kolenmijn Mierau gebruikt een treffende vergelijking. De verslechterende gezondheid van de bevolking is de kanarie in de kolenmijn. Zodra die kanarie omvalt, weet je dat er iets goed mis is met de omstandigheden waarin mensen leven en werken. En net zoals mijnwerkers vroeger hun werkwijze moesten aanpassen, zo moeten wij nu onze economische spelregels tegen het licht houden. Want daar zit volgens hem de kern: de manier waarop we onze economie hebben ingericht, leidt op dit moment tot gezondheidsschade. Denk aan luchtvervuiling, stress door hoge werkdruk of ongezonde voeding die goedkoop is en overal verkrijgbaar. Dat is geen toeval, het is een gevolg van keuzes die we als samenleving hebben gemaakt. ### De vervuiler betaalt, ook bij ongezondheid “De prijs van ongezondheid moet bij de vervuiler liggen,” zegt Mierau. Dat klinkt logisch, toch? Als een fabriek het water vervuilt, verwachten we ook dat die fabriek opdraait voor de kosten van het schoonmaken. Waarom doen we dat dan niet bij gezondheidsschade? Denk eens aan de kosten die ongezondheid met zich meebrengt. Meer ziekenhuisopnames, meer medicijnen, meer mensen die langdurig niet kunnen werken. Die rekening wordt nu vaak betaald door de samenleving als geheel, terwijl de oorzaak ergens anders ligt. Mierau pleit ervoor om die kosten neer te leggen bij de partijen die ze veroorzaken. - **Luchtvervuiling:** bedrijven die veel uitstoten zouden moeten bijdragen aan de gezondheidszorgkosten die daaruit voortkomen. - **Ongezonde producten:** denk aan extra belasting op sterk bewerkte voeding of suikerhoudende dranken. - **Werkdruk:** organisaties die structureel te veel van werknemers vragen, zouden de gevolgen moeten meebetalen. ### Wat betekent dit voor jou als professional? Misschien werk je in de zorg, bij een gemeente of in de wereld van persoonsalarmering. Juist dan is deze boodschap relevant. Want als we gezondheid serieus nemen als economische factor, verandert er iets in hoe we naar preventie kijken. Een persoonlijk alarm voor senioren is daar een mooi voorbeeld van. Het voorkomt dat iemand na een val urenlang alleen ligt, wat leidt tot ernstiger letsel en duurdere zorg. Zo'n investering verdient zichzelf terug, niet alleen in euro's maar ook in levenskwaliteit. Toch wordt preventie nog vaak als kostenpost gezien in plaats van als slimme investering. > “Voorkomen is niet alleen beter dan genezen, het is ook goedkoper. We moeten ophouden met preventie als luxe te zien.” ### Van zorg naar preventie De oproep van Mierau raakt aan iets groters. We zijn gewend om geld te steken in het oplossen van problemen nadat ze zijn ontstaan. Maar echte winst zit in het voorkomen ervan. Dat vraagt om een andere blik, eentje waarin gezondheid geen sluitpost is maar een fundament. Voor jou als professional betekent dat misschien wel dat je vaker het gesprek aangaat over preventieve oplossingen. Over waarom een persoonsalarm geen overbodige luxe is, maar een verstandige keuze. Over hoe we samen zorgen dat mensen langer veilig en zelfstandig thuis kunnen wonen, zonder dat de kosten de pan uit rijzen. ### Tot slot Gezondheid en economie zijn geen tegenpolen. Ze versterken elkaar. Als we de prijs van ongezondheid eerlijk verdelen, ontstaat er ruimte voor investeringen die ons allemaal ten goede komen. En daar begint het mee: inzien dat gezondheidsbescherming geen kostenpost is, maar een economische noodzaak.