Gemeenten aan zet bij onbegrepen gedrag

Margriet Bos · 2026-05-04

De aanpak van onbegrepen gedrag vraagt om een fundamentele verschuiving. Volgens ggz-bestuurder Audrey van Schaik ligt de grootste opgave niet bij de geestelijke gezondheidszorg, maar bij gemeenten. Dit blijkt uit het rapport 'Kunnen doen wat nodig is' van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). ### Waarom gemeenten de sleutel zijn Gemeenten staan het dichtst bij de inwoners. Ze kennen de wijk, de problemen en de mensen. Toch schiet de ondersteuning vaak tekort. Van Schaik stelt dat 'bemoeizorg' essentieel is. Soms betekent dat risico nemen. "Je moet bemoeizorg willen leveren en soms loop je het risico dat je een klap voor je kop krijgt," zegt ze. Dat klinkt hard, maar het is de realiteit. ### Wat is onbegrepen gedrag? Onbegrepen gedrag is een breed begrip. Het gaat om mensen die door dementie, psychische problemen of een verstandelijke beperking anders reageren dan we gewend zijn. Denk aan: - Verwarring of agressie in het openbaar - Zelfverwaarlozing thuis - Overlast melden bij de politie Deze mensen vallen vaak tussen wal en schip. De ggz kan niet alles oplossen. Gemeenten moeten de regie pakken. ### De rol van persoonlijke alarmen Voor senioren met onbegrepen gedrag is veiligheid een groot thema. Een persoonlijk alarm biedt uitkomst. Het geeft niet alleen een gevoel van veiligheid, maar ook directe hulp bij noodsituaties. Denk aan vallen, verdwalen of onrust. Met één druk op de knop is er contact met een meldkamer of mantelzorger. ### Wat gemeenten kunnen doen Gemeenten kunnen meer investeren in preventie en vroege signalering. Samenwerken met zorginstellingen en hulpdiensten is cruciaal. Ook het aanbieden van persoonlijke alarmen aan kwetsbare ouderen kan een verschil maken. Het kost gemiddeld €20 tot €30 per maand, maar het bespaart zorgkosten op lange termijn. ### De conclusie van Van Schaik Van Schaik benadrukt dat het niet alleen om geld gaat. Het gaat om durf en betrokkenheid. "We moeten mensen niet laten vallen," zegt ze. Gemeenten moeten de verantwoordelijkheid nemen. De ggz kan ondersteunen, maar de regie ligt bij de lokale overheid. ### Praktische tips voor senioren en mantelzorgers - Overweeg een persoonlijk alarm met valdetectie - Kies een alarm met GPS voor buitenshuis - Test het alarm regelmatig - Bespreek met de gemeente welke ondersteuning mogelijk is ### Tot slot De aanpak van onbegrepen gedrag is complex. Maar met de juiste inzet van gemeenten en hulpmiddelen zoals persoonlijke alarmen, kunnen we veel leed voorkomen. Het rapport van de OVV maakt duidelijk dat er geen tijd te verliezen is. Laten we samen werken aan een veiligere samenleving voor iedereen.