Focusklinieken: oplossing of nieuw probleem?

Margriet Bos · 2026-03-04

Je hoort er steeds vaker over in de zorgwereld: focusklinieken. Ziekenhuizen zetten ze op om de wachtlijsten aan te pakken, vooral voor die zogenaamde zbc's. Het klinkt als een logische stap, toch? Meer gespecialiseerde plekken waar patiënten sneller geholpen kunnen worden. Maar Julliëtte van Eerd, bestuursvoorzitter van het ETZ, zet daar vraagtekens bij. Ze waarschuwt ons eigenlijk. Want wat als we niet goed opletten? Dan kunnen we straks met dezelfde problemen zitten als in de geestelijke gezondheidszorg. En dat willen we natuurlijk voorkomen. ### Wat zijn focusklinieken eigenlijk? Even voor de duidelijkheid: een focuskliniek is een gespecialiseerde afdeling binnen een ziekenhuis. Ze richten zich op specifieke aandoeningen of behandelingen. Het idee is simpel - door te specialiseren kun je efficiënter werken. Patiënten krijgen sneller de juiste zorg, artsen ontwikkelen meer expertise in hun vakgebied. Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn. En volgens Van Eerd is dat het ook een beetje. Want er schuilt een gevaar in deze ontwikkeling. We moeten niet vergeten waarom we dit doen: om patiënten beter te helpen, niet om systemen efficiënter te maken ten koste van de zorg.  ### De voordelen op een rij Laten we eerst kijken naar wat er goed gaat: - Snellere doorstroom voor patiënten met complexe aandoeningen - Meer expertise op specifieke gebieden - Betere samenwerking tussen specialisten - Minder versnippering van zorg Die voordelen zijn er zeker. Patiënten hoeven niet meer van het kastje naar de muur gestuurd te worden. Ze komen op één plek terecht waar alle kennis aanwezig is. Dat scheelt reistijd, onduidelijkheid en frustratie.  ### Maar er zijn ook risico's Van Eerd maakt zich zorgen, en die zorgen zijn niet ongegrond. Ze ziet parallellen met de ggz, waar specialisatie soms leidde tot fragmentatie. Wat als focusklinieken gaan concurreren in plaats van samenwerken? Wat als ze alleen de 'makkelijke' patiënten aannemen? Het gevaar is reëel. Zorg moet toegankelijk blijven voor iedereen, niet alleen voor diegenen die in het straatje passen van een bepaalde kliniek. We moeten voorkomen dat we een tweedeling creëren in de zorg. ### Hoe voorkomen we de valkuilen? Volgens Van Eerd moeten we nú ingrijpen. Niet wachten tot de problemen zich opstapelen. Dat betekent goed nadenken over: - Duidelijke samenwerkingsafspraken tussen klinieken - Transparante doorverwijscriteria - Continue evaluatie van de kwaliteit - Oog voor de patiënt als geheel, niet alleen voor de specifieke aandoening Het gaat om balans vinden. Specialisatie is goed, maar niet ten koste van de samenhang in de zorg. Een patiënt is meer dan alleen zijn of haar diagnose. Die menselijke maat mogen we nooit uit het oog verliezen. ### De toekomst van onze zorg Van Eerd stelt een cruciale vraag: "Als we niet ingrijpen, zitten we straks met dezelfde problemen als in de ggz." Die waarschuwing moeten we serieus nemen. De geschiedenis leert dat goede bedoelingen soms onbedoelde gevolgen hebben. We staan op een kruispunt in de Nederlandse gezondheidszorg. Kiezen we voor korte termijn efficiëntie, of voor duurzame, integrale zorg? Het antwoord lijkt mij duidelijk. Laten we leren van wat er in de ggz is gebeurd, en die lessen toepassen bij de ontwikkeling van focusklinieken. Want uiteindelijk draait het allemaal om één ding: goede zorg voor iedereen die het nodig heeft. Dat moet ons kompas blijven, welke richting we ook inslaan.