FACT-teams zonder psychiater: de verborgen crisis in de ggz

Margriet Bos · 2026-10-07

### De richtlijn die vaak wordt genegeerd Veel ggz-medewerkers en sociaal werkers verlenen dagelijks zorg en ondersteuning vanuit FACT-teams zonder dat er een psychiater of gz-psycholoog is aangehaakt. Terwijl dat volgens de richtlijn wel zou moeten. Je hoort het steeds vaker: het FACT-team zakt door het ijs. En dat is geen incident meer, het is een patroon. Waarom is dat een probleem? Omdat de complexiteit van de doelgroep vraagt om specialistische kennis. Denk aan dubbele diagnoses, verslavingsproblematiek, of ernstige persoonlijkheidsstoornissen. Zonder die expertise loop je als team tegen je grenzen aan. Soms met alle gevolgen van dien. ### Hoe het zover heeft kunnen komen De afgelopen jaren is er flink bezuinigd in de ggz. Tegelijkertijd groeide de vraag naar zorg. Teams moesten meer doen met minder mensen. Het gevolg: psychiaters en gz-psychologen werden steeds vaker ingezet op plekken waar de nood het hoogst was, en dus niet altijd binnen de FACT-teams. Daar komt bij dat er een landelijk tekort is aan psychiaters. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) [nofollow] kampen we met een structureel tekort van honderden fte's. Dan is het niet gek dat er keuzes worden gemaakt. Maar of die keuzes altijd de juiste zijn? Dat is de vraag. > "We doen ons best, maar zonder psychiater missen we gewoon een stuk regie. Je merkt het aan alles: de twijfel, de onzekerheid, de incidenten." – een FACT-medewerker ### Wat betekent dit voor de patiënt? Als er geen psychiater of gz-psycholoog betrokken is, kan dat leiden tot: - Gemiste diagnoses, vooral bij complexe psychiatrische beelden - Verkeerde medicatie of doseringen - Onvoldoende zicht op risico's, zoals suïcidaliteit of agressie - Langere wachttijden en meer crisisinterventies - Meer opnames, omdat ambulante zorg tekortschiet Kortom: de patiënt is de dupe. En dat terwijl FACT juist bedoeld is om mensen thuis te houden, in hun eigen omgeving. ### De rol van de psychiater in het FACT-team Een psychiater of gz-psycholoog brengt meer dan alleen medische kennis. Diegene brengt overzicht, kan prioriteiten stellen, en is eindverantwoordelijk voor het behandelplan. Zonder die rol vervaagt de verantwoordelijkheid. Wie beslist er dan? Wie grijpt in als het misgaat? Uit onderzoek van het Trimbos-instituut [nofollow] blijkt dat teams met een vaste psychiater betere uitkomsten hebben. Minder crises, meer tevredenheid bij zowel patiënten als medewerkers. Het loont dus om die expertise structureel in te bedden. ### Hoe lossen we dit op? Dat vraagt om keuzes. Allereerst: erken het probleem. Te vaak wordt er gedaan alsof het wel meevalt. Maar de cijfers liegen er niet om. Ten tweede: investeer in vaste psychiaters binnen FACT-teams. Dat kan betekenen dat er ergens anders minder wordt ingezet, maar de kwaliteit van zorg moet vooropstaan. Daarnaast is het belangrijk om te kijken naar taakherschikking. Kan een verpleegkundig specialist een deel van het werk overnemen? En kan de psychiater op afstand meekijken via consultatie? Dat zijn oplossingen die nu al worden toegepast, maar nog niet overal. ### Conclusie Het FACT-team zakt door het ijs. Niet omdat de medewerkers niet hun best doen, maar omdat de structuur niet klopt. Zonder psychiater of gz-psycholoog missen teams de expertise die nodig is voor complexe zorg. Dat moet anders. Want goede zorg begint bij de juiste mensen op de juiste plek.