FACT-teams zonder psychiater: de stille crisis in de ggz

Margriet Bos · 2026-10-07

### De richtlijn die vaak niet wordt gevolgd Veel ggz-medewerkers en sociaal werkers leveren regelmatig zorg en ondersteuning vanuit FACT-teams zonder dat een psychiater of gz-psycholoog is aangehaakt. Terwijl dit wel de richtlijn is. Je hoort het steeds vaker: teams die noodgedwongen zelfstandig opereren, omdat er simpelweg geen psychiater beschikbaar is. En dat terwijl de complexiteit van de zorg alleen maar toeneemt. ### Waarom dit gebeurt Er zijn meerdere redenen waarom FACT-teams zonder psychiater werken. Een paar veelvoorkomende: - **Personeelstekort**: er zijn te weinig psychiaters en gz-psychologen om alle teams te bemensen. - **Budgettaire beperkingen**: gemeenten en instellingen moeten bezuinigen, en de duurste functies sneuvelen het eerst. - **Organisatorische keuzes**: sommige teams worden opgezet als 'basis' FACT, waarbij de psychiater alleen op afroep beschikbaar is. Het gevolg is dat sociaal werkers en verpleegkundigen beslissingen moeten nemen die eigenlijk buiten hun bevoegdheid vallen. Ze doen hun best, maar missen de specifieke expertise om complexe psychiatrische problematiek goed in te schatten. ### Wat dit betekent voor de kwaliteit van zorg Zonder psychiater of gz-psycholoog ontbreekt het medisch-psychiatrisch perspectief. Dat kan leiden tot: - Verkeerde diagnoses of gemiste aandoeningen. - Onvoldoende afstemming van medicatie. - Hogere werkdruk en morele stress bij medewerkers. - Meer crises en opnames, omdat problemen te laat worden gesignaleerd. > “We doen ons best, maar soms sta je er alleen voor en moet je gokken. Dat voelt niet goed.” – een FACT-medewerker ### Hoe het beter kan Er zijn oplossingen, maar die vragen lef en investering. Denk aan: - **Consultatie op afstand**: een psychiater die digitaal meekijkt en advies geeft. - **Taakherschikking**: meer bevoegdheden voor gespecialiseerde verpleegkundigen, mits goed opgeleid. - **Samenwerking tussen teams**: deel een psychiater met meerdere teams in de regio. Het belangrijkste is dat we het gesprek erover blijven voeren. Want als we doen alsof het allemaal wel goed gaat, zakt het FACT-team verder door het ijs. En dat is uiteindelijk de cliënt die daar de rekening voor betaalt. ### Conclusie FACT-teams zonder psychiater zijn een groeiend probleem. Het ondermijnt de kwaliteit van zorg en zet medewerkers onder druk. Willen we dit oplossen, dan moeten we erkennen dat de richtlijn er niet voor niets is. En dat we moeten investeren in voldoende psychiatrische expertise – ook in de wijk.