FACT-teams zonder psychiater: de verborgen risico's voor senioren

Margriet Bos · 2026-10-07

### Waarom dit probleem iedereen aangaat Stel je voor: je bent 78, woont zelfstandig en krijgt begeleiding van een FACT-team. Er is een sociaal werker, een verpleegkundige, misschien een ervaringsdeskundige. Maar de psychiater? Die is er niet bij. Terwijl dat volgens de richtlijnen wel zou moeten. Dit gebeurt steeds vaker. En het raakt niet alleen de ggz-medewerkers die het werk doen. Het raakt vooral de ouderen die deze zorg hard nodig hebben. ### Wat is een FACT-team eigenlijk? FACT staat voor Flexible Assertive Community Treatment. Het is een zorgmodel waarbij een multidisciplinair team mensen met ernstige psychische problemen thuis begeleidt. Denk aan: - Psychiaters en gz-psychologen - Verpleegkundigen en sociaal werkers - Ervaringsdeskundigen en peer-supporters - Verslavingsdeskundigen Het idee is simpel: iedereen werkt samen, zodat de cliënt niet van het kastje naar de muur wordt gestuurd. Maar die samenwerking valt of staat met de juiste expertise in het team. ### Het probleem: de psychiater ontbreekt Uit signalen van ggz-medewerkers en sociaal werkers blijkt dat veel FACT-teams draaien zonder dat er een psychiater of gz-psycholoog is aangehaakt. Dat is niet alleen jammer. Het is een risico. > "We doen ons best, maar soms missen we gewoon de expertise om complexe psychiatrische problemen goed in te schatten," vertelt een sociaal werker die anoniem wil blijven. Zonder psychiater kun je als team niet altijd: - Medicatie goed afstemmen - Crisissituaties juist inschatten - Complexe diagnostiek uitvoeren - Verantwoorde zorgplannen opstellen En dat terwijl de richtlijnen juist voorschrijven dat die expertise aanwezig moet zijn. ### Waarom gebeurt dit? Er zijn meerdere redenen. Personeelstekorten in de ggz spelen een grote rol. Psychiaters zijn schaars en duur. Teams moeten roeien met de riemen die ze hebben. Soms wordt er gekozen voor een pragmatische aanpak: we doen het wel zonder. Maar pragmatisch is niet altijd veilig. Zeker niet voor ouderen, die vaak te maken hebben met meerdere aandoeningen tegelijk. Denk aan dementie, depressie en lichamelijke klachten die elkaar versterken. Dan is een psychiater geen luxe, maar een noodzaak. ### Wat betekent dit voor senioren met een persoonlijk alarm? Steeds meer ouderen gebruiken een persoonlijk alarm om veilig thuis te kunnen blijven wonen. Dat is een goede ontwikkeling. Maar een alarm vervangt geen goede zorg. Als een FACT-team niet compleet is, kan een oudere in een crisissituatie tussen wal en schip raken. Een persoonlijk alarm is een hulpmiddel. Het roept hulp in. Maar de kwaliteit van die hulp hangt af van de mensen die komen. En als het team geen psychiater heeft, kan de juiste expertise ontbreken. ### Hoe lossen we dit op? Er zijn oplossingen. Ze vragen wel om keuzes. - Zorg dat elk FACT-team minimaal een consultatiemogelijkheid heeft met een psychiater of gz-psycholoog. - Investeer in opleiding en bijscholing van sociaal werkers en verpleegkundigen. - Maak gebruik van digitale consultatie: een psychiater hoeft niet altijd fysiek aanwezig te zijn. - Werk samen met huisartsen en POH-GGZ om kennis te delen. - Blijf als team kritisch: doe je werk alleen als je de expertise in huis hebt. ### Een oproep aan professionals Als je in een FACT-team werkt zonder psychiater, weet dan: je bent niet alleen. Maar het is belangrijk om dit bespreekbaar te maken. Niet om te klagen, maar om te verbeteren. De richtlijnen zijn er niet voor niets. Ze beschermen niet alleen de cliënt, maar ook jou als professional. Want als het misgaat, sta je er alleen voor. Senioren verdienen zorg die klopt. Of ze nu een persoonlijk alarm hebben of niet. Laten we ervoor zorgen dat de basis op orde is. Want een team dat door het ijs zakt, helpt niemand vooruit.