FACT-teams zonder psychiater: de verborgen risico's voor ouderen

Margriet Bos · 2026-10-07

### Het probleem: FACT-teams zonder psychiater of gz-psycholoog Stel je voor: je bent 78, woont zelfstandig en krijgt begeleiding van een FACT-team. Maar de psychiater of gz-psycholoog? Die is er niet bij betrokken, terwijl de richtlijn dat wel voorschrijft. Dit gebeurt vaker dan je denkt. Veel ggz-medewerkers en sociaal werkers bieden zorg en ondersteuning zonder dat er een arts aan te pas komt. Dat is niet alleen een schending van de richtlijn, het kan ook grote gevolgen hebben voor de veiligheid en het welzijn van kwetsbare ouderen. ### Waarom dit een probleem is Wanneer een FACT-team zonder psychiater werkt, ontbreekt er een cruciale schakel. De psychiater is degene die de diagnose stelt, medicatie voorschrijft en de algehele behandeling coördineert. Zonder die expertise kunnen signalen worden gemist. Bij ouderen kunnen lichamelijke klachten bijvoorbeeld psychische oorzaken hebben, of andersom. Een psychiater kijkt naar het hele plaatje. Daarnaast is er het risico op verkeerde medicatie. Ouderen gebruiken vaak al meerdere medicijnen. Zonder arts kan er een gevaarlijke interactie ontstaan. En wat als er een crisissituatie is? Wie neemt dan de verantwoordelijkheid? De richtlijn is er niet voor niets: het waarborgt kwaliteit en veiligheid. ### Wat de richtlijn zegt De richtlijn schrijft voor dat FACT-teams altijd een psychiater of gz-psycholoog in het team hebben. Deze professional is eindverantwoordelijk voor de diagnose en behandeling. Helaas wordt hier in de praktijk vaak van afgeweken. Redenen: geldgebrek, personeelstekorten of simpelweg onwetendheid. Maar dat mag geen excuus zijn als het om de zorg voor ouderen gaat. ### De gevolgen voor ouderen Ouderen zijn extra kwetsbaar. Ze hebben vaak meerdere aandoeningen tegelijk, gebruiken verschillende medicijnen en hebben een verhoogd risico op vallen, verwardheid en depressie. Als er geen psychiater meekijkt, kan een beginnende dementie worden gemist, of een depressie worden aangezien voor gewone somberheid. Ook kan een delier over het hoofd worden gezien. Dit leidt tot onnodig lijden en soms zelfs tot ziekenhuisopnames. ### Hoe het beter kan Gelukkig zijn er oplossingen. Ten eerste: bewustwording. Teams moeten weten dat de richtlijn bestaat en waarom die belangrijk is. Ten tweede: voldoende financiering. Er moet geld zijn om een psychiater aan te trekken. Ten derde: samenwerking. Een psychiater hoeft niet fulltime in het team te zitten, maar moet wel beschikbaar zijn voor consultatie en supervisie. Daarnaast kunnen technologie en hulpmiddelen een rol spelen. Persoonlijke alarmsystemen bijvoorbeeld, kunnen ouderen helpen om snel hulp in te schakelen bij een crisis. Zo'n systeem is geen vervanging van een psychiater, maar kan wel een vangnet bieden. > “De richtlijn is er niet voor niets: het waarborgt kwaliteit en veiligheid.” ### Conclusie Het FACT-team zonder psychiater is een probleem dat dringend aandacht verdient. Voor de veiligheid en het welzijn van ouderen is het essentieel dat de richtlijn wordt nageleefd. Laten we ervoor zorgen dat elke oudere de zorg krijgt die hij of zij verdient – met de juiste expertise aan tafel.