FACT-teams onder druk: Zorg zonder psychiater wordt de norm

Margriet Bos · 2026-10-07

### Het FACT-team zakt door het ijs Stel je voor: je werkt in de ggz of als sociaal werker. Elke dag ondersteun je mensen met ernstige psychische problemen. Maar er is iets mis. De psychiater of gz-psycholoog is vaak niet aangehaakt, terwijl dat volgens de richtlijnen wel zou moeten. Herkenbaar? Je bent niet de enige. Uit recente cijfers blijkt dat een groot deel van de FACT-teams (Flexible Assertive Community Treatment) worstelt met de bezetting. De richtlijn schrijft voor dat er altijd een psychiater of gz-psycholoog betrokken is bij de zorg. In de praktijk lukt dat lang niet altijd. Het gevolg: hulpverleners moeten roeien met de riemen die ze hebben. En dat wringt. ### Waarom dit een probleem is FACT-teams zijn bedoeld voor mensen met complexe en langdurige psychische aandoeningen. Denk aan ernstige depressies, psychoses of persoonlijkheidsstoornissen. Juist dan is specialistische kennis essentieel. Zonder psychiater of gz-psycholoog ontbreekt die expertise. Dat kan leiden tot: - **Verkeerde diagnoses** of gemiste signalen. - **Medicatieproblemen** omdat niemand de juiste expertise heeft. - **Meer crisisopnames** doordat er te laat wordt ingegrepen. - **Overbelasting** van sociaal werkers en verpleegkundigen. En dat terwijl de werkdruk al hoog is. Medewerkers geven aan dat ze zich onvoldoende gesteund voelen. “Je doet je best, maar je mist gewoon de kennis om echt goed te kunnen behandelen,” vertelt een sociaal werker. “Dat vreet aan je.” ### Hoe het zo ver is gekomen Er zijn meerdere oorzaken. Ten eerste is er een tekort aan psychiaters en gz-psychologen. Die zijn schaars en duur. Ten tweede is de financiering van de ggz complex. Gemeenten en zorgverzekeraars hebben verschillende potjes, en dat maakt het lastig om structureel geld vrij te maken voor specialistische inzet. Ten derde is er een cultuur ontstaan waarin ‘het zelf oplossen’ wordt gewaardeerd. Maar dat is niet altijd de juiste weg. ### Wat kun je eraan doen? Als professional in de ggz of het sociaal werk kun je niet altijd de hele wereld veranderen. Maar je kunt wel actie ondernemen: - **Signaleer en meld** structurele tekorten in je team. Praat erover met je leidinggevende. - **Zoek samenwerking** met andere teams of instellingen om expertise te delen. - **Blijf leren** over psychiatrische aandoeningen, ook als je geen psychiater bent. Cursussen en trainingen helpen. - **Pleit voor betere financiering** via je vakbond of beroepsvereniging. > “We moeten af van het idee dat we het allemaal alleen kunnen. Samenwerking is de sleutel.” ### Toekomstperspectief De roep om verandering wordt luider. Steeds meer organisaties erkennen dat de huidige situatie onhoudbaar is. Er komen pilots met flexibele inzet van psychiaters, en er wordt geëxperimenteerd met digitale consultatie. Maar het gaat langzaam. Voor nu is het belangrijk dat je als professional je stem laat horen. Want zorg zonder psychiater is geen goede zorg. En dat mag best wat vaker gezegd worden. Wil je meer weten over hoe je als sociaal werker of ggz-medewerker kunt omgaan met deze uitdagingen? Blijf op de hoogte van onze artikelen over persoonsalarmering en veiligheid voor ouderen, want ook daar spelen vergelijkbare kwesties rondom zorg en verantwoordelijkheid.