FACT-teams onder druk: wat er misgaat zonder psychiater

Margriet Bos · 2026-10-07

### De stille crisis in de ggz Stel je voor: je werkt in een FACT-team, je ondersteunt mensen met ernstige psychische problemen, maar de psychiater of gz-psycholoog is nergens te bekennen. Dat gebeurt vaker dan je denkt. De richtlijn schrijft voor dat een psychiater of gz-psycholoog altijd aangehaakt is, maar in de praktijk wijkt men daar massaal van af. Het gevolg? Medewerkers moeten beslissingen nemen die eigenlijk buiten hun bevoegdheid vallen. Ze worstelen met complexe casussen, terwijl de verantwoordelijkheid voor diagnostiek en behandeling bij hen komt te liggen. Dat is niet alleen spannend, het is ook riskant. ### Waarom het misgaat Er zijn meerdere redenen waarom FACT-teams zonder psychiater werken. Een paar veelgehoorde: - **Personeelstekorten**: er zijn simpelweg niet genoeg psychiaters en gz-psychologen. - **Budgettaire druk**: zorginstellingen moeten bezuinigen en snijden in dure functies. - **Organisatorische keuzes**: soms wordt er bewust gekozen voor een 'meer generalistische' aanpak. Maar wat betekent dat voor de kwaliteit van zorg? En voor de veiligheid van zowel cliënten als medewerkers? ### De gevolgen voor de praktijk Zonder psychiater of gz-psycholoog ontbreekt het vaak aan diepgaande diagnostiek. Medewerkers doen hun best, maar missen de expertise om bijvoorbeeld medicatie goed af te stemmen of om crisissituaties te herkennen. "We varen op ons gevoel," vertelt een sociaal werker. "Maar dat is niet genoeg bij complexe problematiek." Daarnaast neemt de werkdruk toe. Beslissingen die normaal gesproken worden genomen door een specialist, komen nu op het bordje van de wijkverpleegkundige of maatschappelijk werker. Dat leidt tot stress en soms tot burn-outs. ### Wat kun je doen? Als professional in de ouderenzorg of ggz kun je niet altijd de structuur veranderen, maar je kunt wel actie ondernemen: - **Blijf aan de bel trekken**: kaart het gebrek aan psychiatrische expertise aan bij je leidinggevende. - **Zoek samenwerking**: schakel externe expertise in, bijvoorbeeld via een consultatiepsychiater. - **Volg bijscholing**: verdiep je kennis over veelvoorkomende psychische aandoeningen bij ouderen. - **Documenteer knelpunten**: houd bij waar het misgaat, zodat je met feiten kunt onderbouwen waarom versterking nodig is. ### Een bredere blik Het probleem beperkt zich niet tot FACT-teams. Ook in de ouderenzorg zien we dat persoonlijke alarmering en veiligheidssystemen steeds vaker worden ingezet zonder dat er een goede zorgprofessional meekijkt. Technologie kan ondersteunen, maar vervangt geen menselijke expertise. Denk aan een cliënt met dementie die een persoonlijk alarm draagt. Zonder juiste begeleiding kan zo'n alarm leiden tot onnodige angst of zelfs gevaarlijke situaties. Het is dus zaak dat er altijd een professional betrokken is die de context begrijpt. ### Conclusie FACT-teams die zonder psychiater of gz-psycholoog werken, zijn een groeiend probleem. Het ondermijnt de kwaliteit van zorg en zet medewerkers onder druk. Als we de ggz toekomstbestendig willen maken, moeten we deze kwestie serieus nemen. Niet alleen met beleidsstukken, maar ook met concrete oplossingen en voldoende middelen. Wil je meer weten over hoe je veiligheid en welzijn van ouderen kunt verbeteren? Blijf op de hoogte van onze artikelen over persoonsalarmering en veiligheid.