FACT-teams onder druk: wie houdt de regie vast?

Margriet Bos · 2026-10-07

Veel ggz-medewerkers en sociaal werkers bieden dagelijks zorg en ondersteuning vanuit FACT-teams. Dat klinkt goed, tot je je realiseert dat er lang niet altijd een psychiater of gz-psycholoog is aangehaakt. Terwijl dat volgens de richtlijn juist wél zou moeten. Het is een stille verschuiving die niemand echt heeft besloten, maar die in de praktijk wel gebeurt. Teams draaien door, cliënten krijgen zorg, en de specialistische blik blijft op de achtergrond. Tot het misgaat. ### Waarom het misgaat zonder specialist FACT staat voor Flexible Assertive Community Treatment. Het idee is simpel: één team dat mensen met ernstige psychische problemen thuis opzoekt en begeleidt. Geen loketten, geen verwijzingen, gewoon zorg dichtbij. Maar die aanpak werkt alleen als de juiste expertise meedoet. Een psychiater of gz-psycholoog kijkt anders naar een situatie. Die ziet patronen, herkent risico's en kan medicatie of behandeling bijsturen. Zonder die blik wordt het team een beetje blind. - De dagelijkse begeleiding loopt prima door - Signalen van terugval worden later opgemerkt - Crisissen komen harder aan dan nodig - Medewerkers voelen zich verantwoordelijk voor keuzes die ze niet mogen maken ### De rekening komt later Het echte probleem is niet dat medewerkers hun best niet doen. Het is dat ze taken uitvoeren waarvoor ze niet zijn opgeleid. Een sociaal werker is geen psychiater. Punt. Toch gebeurt het. Omdat er wachtlijsten zijn, omdat er te weinig specialisten zijn, omdat het team niet stil wil vallen. Begrijpelijk, maar niet houdbaar. > "We doen ons best, maar we missen de ogen die het echt kunnen zien." — een FACT-medewerker Op korte termijn lijkt het te werken. De zorg gaat door. Maar op lange termijn betalen cliënten de prijs. En de medewerkers zelf ook, want zij dragen de twijfel mee naar huis. ### Wat er nodig is De oplossing is niet ingewikkeld, maar vraagt wel keuzes. Ten eerste: erken dat de richtlijn er niet voor niets is. Een FACT-team zonder psychiater of gz-psycholoog is geen FACT-team. Ten tweede: zorg dat specialisten structureel aansluiten, ook als dat lastig is. Digitaal overleg kan al veel doen. Een vast moment per week waarin complexe casussen worden besproken, maakt een groot verschil. Ten derde: geef medewerkers de ruimte om nee te zeggen. Als een situatie te complex wordt, moet er iemand zijn die kan opschalen. Zonder schaamte. ### Hoe het anders kan Sommige regio's laten zien dat het wél kan. Zij werken met een vaste psychiater die meedenkt, ook op afstand. Teams voelen zich gesteund, cliënten krijgen betere zorg en het ziekteverzuim daalt. Dat kost geld, ja. Een psychiater is niet gratis. Maar een crisis die voorkomen wordt, is goedkoper dan een opname die maanden duurt. Reken maar uit. Het FACT-team zakt door het ijs als we blijven doen alsof het wel goed komt. De vraag is niet of we het ons kunnen veroorloven om specialisten aan te haken. De vraag is of we het ons kunnen veroorloven dat niet te doen.