Zo Bespaar Je Geld én Red Je het Milieu met Duurzame Zorg

Margriet Bos · 2026-09-11

Duurzame zorg klinkt misschien als een dure hobby voor idealisten, maar niets is minder waar. Het is eigenlijk verrassend simpel: minder verspilling, slimmer werken en bewuster kiezen. En het mooie is – het kost vaak minder geld, niet meer. Ik sprak onlangs met een ziekenhuisapotheker die me vertelde dat ze jaarlijks tienduizenden euro's besparen door medicijnen niet meer standaard weg te gooien na een patiëntwissel. Gewoon door beter te kijken naar wat écht nodig is. Dat is geen rocket science, dat is gezond verstand. ### Minder CT-scans, meer gerichte zorg Een CT-scan is een fantastisch diagnostisch hulpmiddel, maar niet elke scan voegt iets toe. Door kritischer te kijken naar de indicatie, bespaar je niet alleen kosten (een CT-scan kost al snel €150 tot €300), maar ook veel energie. Een CT-scan verbruikt namelijk evenveel stroom als een gemiddeld huishouden in een week. Door beter te overleggen tussen artsen en specialisten, worden onnodige scans voorkomen. Patiënten krijgen sneller de juiste behandeling, het milieu wordt ontzien en de zorgkosten dalen. Iedereen wint. ### Duurzamer dialyseren: minder water, minder afval Dialyse is levensreddend, maar het is ook een van de meest waterintensieve behandelingen in de zorg. Een enkele dialysebehandeling verbruikt al snel 120 liter water. Door slimme aanpassingen – zoals het hergebruiken van dialysevloeistof of het optimaliseren van de machine-instellingen – kan dat met tientallen liters per behandeling omlaag. Sommige ziekenhuizen in Nederland zijn hier al mee begonnen. Ze besparen niet alleen water, maar ook energie en afval. En de kwaliteit van zorg? Die blijft hetzelfde of verbetert zelfs, omdat er meer aandacht is voor de individuele patiënt. ### Plantaardiger eten in het ziekenhuis Het ziekenhuismenu is vaak nog steeds vleeslastig. Maar steeds meer zorginstellingen kiezen voor plantaardige alternatieven. Dat is niet alleen beter voor het milieu (de veehouderij is verantwoordelijk voor zo'n 14,5% van de wereldwijde CO2-uitstoot), maar ook voor de patiënt. Plantaardige voeding verlaagt het risico op hart- en vaatziekten en diabetes type 2. En het scheelt nog geld ook: een plantaardige maaltijd kost gemiddeld €2 tot €3 minder dan een vleesmaaltijd. Bij duizenden maaltijden per dag loopt dat aardig op. ### Afval scheiden en hergebruiken In veel ziekenhuizen belandt nog steeds alles in dezelfde afvalbak. Dat kan anders. Door afval beter te scheiden – plastic, papier, restafval – en herbruikbare materialen te gebruiken waar het kan, verminder je de afvalberg aanzienlijk. Een operatiekamer bijvoorbeeld produceert per ingreep al snel 10 tot 15 kilogram afval. Met betere scheiding kan dat met de helft omlaag. > "Duurzaamheid in de zorg is geen kostenpost, het is een kans om betere zorg te leveren met minder middelen." – Aldus een ziekenhuisdirecteur die anoniem wil blijven. ### Slimme logistiek en energiebesparing Denk aan ledverlichting, betere isolatie, zuinige medische apparatuur en slimme planning van operaties. Door operaties efficiënter te plannen, hoeven OK's minder lang op temperatuur te blijven. Dat scheelt al snel honderden euro's per dag aan energiekosten. Ook het vervoer van patiënten en materialen kan slimmer. Elektrische ziekenhuisvoertuigen, carpoolen en digitale consulten verminderen de CO2-uitstoot én de kosten. ### Wat kun jij doen? Als professional in de zorg heb je meer invloed dan je denkt. Begin klein: - **Bespreek het met collega's.** Vaak zijn er al ideeën, maar ontbreekt het aan een kartrekker. - **Kijk naar je eigen afdeling.** Waar gaat energie of materiaal onnodig verloren? - **Vraag om groene keuzes.** Of het nu gaat om plantaardige maaltijden of zuinige apparatuur. - **Deel successen.** Niets werkt zo motiverend als een concreet voorbeeld dat geld én milieu spaart. Duurzame zorg is geen luxe. Het is noodzakelijk, haalbaar en – laten we eerlijk zijn – gewoon slim. Voor de patiënt, de planeet en je portemonnee.